Saat Sözlüğü

Hazırlayan: Mürekkepbalığı Proje Ofisi

A. Lange & Söhne elle kurmalı Calibre L051.1

3⁄4 Plaka: Glashütte saatçiliğinin kurucusu Ferdinand Adolph Lang􏰁e’nin 1864’te mekanizmayı 􏰁güçlendirmek için şekillendirdiği dörtte üçlük plakanın bıraktığı boşluğa eşapman ve süslü bir balans baskısı konmuş; bu, zamanla bir tarz haline 􏰁gelmiştir.

Alman Gümüşü: Gerçek 􏰁gümüş değil; bakır, nikel ve çinko alaşımıdır. Başlan􏰁gıçta 􏰁gri-beyaz renktedir. Son derece sağlam oluşu ve zarif􏰊 bir şekilde yaşlanması nedeniyle Alman saatçiliğinin 􏰁geleneksel dörtte üçlük plakalarında kullanılan imza malzemesidir. Geçmişte alaşım 􏰁alvanik altınla kaplanırken bug􏰁ün bu işlem yapılmıyor ve “işlenmemiş” halde bırakılıyor. Böylelikle yıllar 􏰁geçtikçe g􏰁ri-beyaz yüzey karakteristik g􏰁ri-altın rengi􏰁ine bürünüyor.

Efsanevi tasarımcı Gérald Genta’nın çizimiyle Patek Philippe Nautilus

Altın Oran (Golden Ratio):􏰐􏰔􏰉Geçmişi antik çağlara uzanan ve estetik sonuçları olan bir 􏰊formüldür. Altın Oran’ı tarihte ilk kez eski Mısırlılar piramitlerin yapımında, Yunanlar ise mimari yapılarda ve heykellerde kullanmıştı. Terimi kullanan ilk kişi ise Leonardo da Vinci’dir. Temelde, bölünen bir bütünün yan yana g􏰁etirilen iki parçasının diğer büyük parçayı oluşturması prensibine dayanır; sayısal değeri ise 1,618’dir. 1970’lerin tasarım alg􏰁ısını değiştiren ve etkisi 􏰁günümüzü de biçimlendiren e􏰊fsanevi saat tasarımcısı Gérald Genta, Audemars Pi􏰁guet Royal Oak (Re􏰊.5402, 1972) ve Patek Philippe Nautilus (Re􏰊. 5726A, 1976) g􏰁ibi saatleri Altın Oran ilkesi doğrultusunda tasarladı.

Anglage: Bkz. Pahlama 

A􏰅nnual Calendar: Bkz. Takvim

Automatic Winding Movement: Bkz. Otomatik Kurmalı Mekanizma

 Ochs und Junior Moon Phase Blue Patina

Ay Konumu Göstergesi (Moon Phase, Ay Fazı): Ay’ın 􏰁gökyüzündeki hallerini (yeni ay, hilal, ilk dördün, büyüyen ay, dolunay, küçük ay, son dördün) küçük veya büyük bir disk 􏰊figürüyle 􏰁gösteren saatlerdir. Yapısı 􏰁gereği (59 dişli çark nedeniyle) üç yılda bir 􏰁gün sapma yapan saatlerden daha hassas bir saati ilk de􏰊a Kurt Klaus yapmıştır. IWC Da Vinci Perpetual Calendar Chronog􏰁raph saati 135 dişli çarkı sayesinde 126 yılda sadece bir 􏰁gün sapıyordu. 1999’da çıkan Emil Lang􏰁e 1 Moon Phase da 1.058 yılda bir 􏰁gün sapma g􏰁österiyordu. Dr. Ludwig􏰁 Oechslin (ochs und junior) tara􏰊ından yapılan Moon Phase ise 3.478 yılda bir 􏰁günlük hata payı ile çalışıyor.

Ayrık Saniyeli Kronograf: Bkz. Kronog􏰁raf􏰊 􏰣􏰄􏰝􏰢􏰌􏰉

Baskı: Çarkların ve diğer hareketli parçaların ana plaka üzerinde sağlıklı bir şekilde durmasını sağlayan kısımlardır.

Balance Spring (Denge Yayı􏰚) Bkz. Eşapman

Balans Baskısı: Başta denge çarkı ve yardımcıları olmak üzere eşapman sistemini ana plakaya sabitleyen parça.

Balans Çarkı (Denge Çarkı): Bkz. Eşapman

Balans Yayı (Denge Yayı): Bkz. Eşapman

Bezel:􏰂 Çerçeve. Kadranı sınırlı bir alan içine alan, saatçilik tarihi içindeki yeri 􏰁giderek daha da belirgin􏰁inleşen, alanı 􏰁genişleyen ve hareketli olabilen parça. Kısaca, çerçeve. Dalış, havacılık, otomobil yarışları veya diğer spor alanlarında ölçüm amaçlı örnekleri g􏰁iderek çoğalmaktadır, 􏰁geri sayımdan pusulaya kadar, tek yönlü veya çi􏰊t yönlü bezel uy􏰁gulamaları vardır.

Bluing: Bkz. Mavileştirilmiş vidalar

Boynuz (Lug): Kasanın her iki ucunda bulunan ve arasına bilezik veya kayış takılan boynuz şeklindeki çıkıntılardır.

Breguet Denge Yayı

Breguet Yayı veya Breguet Denge Yayı (Breguet Balance Spring): Denge çarkı üzerinde bulunan spiral yayın sarsıntıya uğraması g􏰁ibi deng􏰁edeki değişimlerin düzensizliği nedeniyle sağlıklı işleyişi bozuluyor, yayın salınımı değişiyordu. Abraham-Louis Bre􏰁guet 1795’te yayın son sarmasını yükseltip haf􏰊if􏰊 bir kavis vermekle bu sorunu çözdü.


Panerai Submersible Carbotech™ – 42mm
PAM00960

CarboTech: Panerai taraf􏰊ından kullanılan CarboTech materyali, ince karbonf􏰊iberlerin çok yüksek basınçla ve kontrollü ısıyla bir araya g􏰁etirilmesiyle oluşuyor ve saati daha dayanıklı hale 􏰁getiriyor. Üstelik seramik ve titanyum gibi, saatçilik dünyasının son zamanlarda sıkça kullandığı materyallerden daha 􏰊fazla ha􏰊fiflik sunuyor ve asla paslanmıyor.

Carousel: Bkz. Tourbillon

Cenevre şeritleri

Cenevre Çizgileri veya Cenevre Şeritleri (Côtes de Genève): Usta işi bir saatin çıplak mekanizmasına bakıldığında 􏰁genellikle ilk 􏰁görülen, en popüler süsleme tarzıdır. Nadiren de olsa kadranlarda da (Jaquet Droz 􏰁gibi) 􏰁görülmektedir. Elle uy􏰁gulanan biçiminde daha çok kalınlığı değişen düz çizgi􏰁ler tercih edilir.

Omega’nın METAS test sistemini geçen saatler Master Chronometer unvanını alıyor ve sertifikayla sunuluyor.

Cenevre Mührü (Geneva Seal, Hallmark of Geneva): Cenevre Kantonu’nun 1886’dan bu yana 11 kriterle saatlerin yüksek kalitesini belg􏰁elediği resmi işareti Cenevre Mührü de yalnızca yüksek saatçilik ölçütlerini yerine 􏰁getiren saatlere verildi ve saatler için kalitenin sembolü oldu. Ancak bu standartlar, saatçiliğin yeni ölçütlerine ayak uyduramadığı g􏰁erekçesiyle markalar tara􏰊fından eleştirildi ve sonra yüksek saatçilik markaları kendi bünyelerinde bir test sistemi oluşturdu. Bu testlerden birisi de Omeg􏰁a’nın Aralık 2014’te İsviçre Federal Meteoroloji Enstitüsü’yle (METAS) yaptığı basın toplantısıyla duyurduğu “METAS Sertif􏰊ika Sistemi”ydi. METAS serti􏰊fikası almaya hak kazanmış bir saat, iki aşamalı bir testten başarıyla 􏰁geçmiş anlamına 􏰁geliyor. Öncesinde zorunlu olarak COSC’un testlerini g􏰁eçiyor, ardından da METAS’ın saatin sadece mekanizmasını değil, bütününü test eden sistemine dahil oluyor ve bu testi de 􏰁geçerse “Master Chronometer” unvanını alıyor. Bu testlerden g􏰁eçip ilk “Master Chronometer” unvanını alan saat ise Omeg􏰁a Globemaster olmuştu. Patek Philippe de standartlarının sadece mekanizmayı kontrol eden Cenevre Mührü’nden daha katı olduğunu duyurdu ve çi􏰊ft P har􏰊fiyle simg􏰁elediği kendi kalite mührünü oluşturdu.

Chronometer: Bkz. Kronometre

Cila (Polish): Elle, makinelerle veya asitle parlak, ışığı yansıtan metal yüzeyler elde etmek için uy􏰁gulanan bir yöntem.

Saatçilikte bir devrim olan Co-Axial eşapman-George Daniels çizimi

Co-Axial: Eş Eksenli Eşapman. İn􏰁giliz saat ustası Georg􏰁e Daniels taraf􏰊ından icat edildi. Co-Axial eşapmanın değeri zamanla anlaşılmıştır. Son 250 yılda kimsenin aklına 􏰁gelmeyen, basit 􏰁gibi 􏰁örünen ama aslında 􏰁gözlerden uzak, münzevi bir yaşantı ile 􏰁gelen 􏰊fikirlerle dolu bir süreçten sonra Geor􏰁ge Daniels, klasik İsviçre kol eşapmanı sistemine bir çelik çark daha ekledi, 2 kollu maşa yerine 3 kollu maşayı g􏰁etirdi ve en büyük sorunlardan biri olan yağlanma ihtiyacını ve parçaların sürtünmesini neredeyse ortadan kaldırarak saatin hassasiyetini radikal bir şekilde artırdı. Bütün bunları yüzlerce kişinin çalıştığı dev bir şirket yerine tıpkı eskiden olduğu g􏰁ibi tek bir kişi yaptı. Bazı şeyler birden ortaya çıkar ve daha önce 􏰊fark edilmeyen bir boşluğu doldurur ve ezberleri bozar. Co-Axial eşapman sistemi bildiğimiz anlamdaki eşapmanı ortadan kaldıran Zenith Def􏰊y Lab ile birlikte saatçiliğin en önemli yeniliklerinden biri oldu. Co-Axial eşapman, 1997’den ve tüm mekanizma olarak da 2007’den bu yana Omeg􏰁a’nın saatlerinde kullanılmaktadır.

Côtes de Genève: Bkz. Cenevre Şeritleri

COSC: Bkz. Kronometre

Çerçeve: Bkz. Bezel

Daimi Takvim (Perpetual Calendar): Bkz. Takvim

􏰦Dakika Tekrarlayıcı (Minute Repeater): Komplikasyonların zirve noktalarından biri olan dakika tekrarlayıcı saatlerin kökeninde eski çan kulelerinin zamanı bildirmek için sesi kullanması yatıyor. Yüzyıllar içinde masa saatlerinden taşınabilir saatlere 􏰁geçiş yapıldığında dakika tekrarlayıcı özelliği hem 􏰁görme eng􏰁elliler için hem de karanlıkta saati anlayabilmek için önce cep saatlerinde 􏰁görülür oldu. Abraham-Louis Breg􏰁uet 1783’te halka şeklindeki çanı kullandı. Bre􏰁guet, dakika tekrarlayıcı mekanizmayı önce küçülttü, ardından yaptığı değişikliklerle hassasiyeti artırdı. 1892’de ise Louis Brandt & Frère (Ome􏰁ga) f􏰊irması, tarihte ilk kez özel yapım bir kol saatinde dakika tekrarlayıcı mekanizmayı kullandı. Temelde her dakika tekrarlayıcı saatte 􏰊farklı kalınlıkta iki sarmal tel (çan) ve iki çekiç bulunur. En basit düzenekte tellerden biri saati, diğeri çeyrek dakikaları 􏰁gösterir. Dakikaları 􏰁gösteren düzeneklerde ise ilk telden 􏰊faydalanılır.

Denge Yayı: Bkz. Eşapman

Dünya Saati (İkinci Zaman Dilimi, GMT, World Timer): Yerel saati ve dünyanın diğer şehirlerindeki saati bilmek ulaşım olanaklarının ilerlemesi ile büyük önem kazandı. San􏰊ford Flemin􏰁g 1870’lerde 24 zaman dilimini 􏰁gösteren bir saat üretmişti. Ancak 􏰁günümüzdeki dünya saati 􏰁göstergelerinin ilk örneği 1930’ların başında ortaya çıktı: Louis Cottier adında Cenevreli bir saat ustası ana kadranın ve üzerinde belli başlı şehirlerin isimlerinin bulunduğu dış çerçevenin etraf􏰊ında dönen 24 saat 􏰁gösterg􏰁eli bir disk tasarladı. Neredeyse
50 yıl boyunda Cottier Sistemi kullanıldı. Günümüzde 􏰁geliştirilen teknik çözümler, 􏰁geceyi ve 􏰁gündüzü 􏰁gösteren eklentilerle birlikte 37 ayrı zaman dilimine hakim olan yeni 􏰁gösterg􏰁eler üretilmiştir.

Dial: Bkz. Kadran

Engraving: Bkz. Oyma

Daimi Takvim (Perpetual Calendar): Bkz. Takvim

Elle Kurmalı: Otomatik saatlerin yayg􏰁ınlaşmasından önceki tek kurma biçimi elle kurmaya dayalıydı. Elle kurmalı mekanizmada zembereği 􏰁germe 􏰁görevi kullanıcıya aittir, mekanizmaya zarar vermemek için tarihin değiştiği g􏰁ece yarısı dışındaki bir zamanda hep aynı saatte düzenli aralıklarla kurulmalıdır. Ayrıca g􏰁ünümüzdeki hemen bütün otomatik saatler aynı zamanda elle kurmaya izin verir. (Ayrıca bkz. Otomatik Kurmalı Saat)

Rolex Chronergy eşapman

Eşapman (Escapement): Saatin çalışması için zemberekte (mainsprin􏰁g) biriken enerjiyi düzenli aralıklarla 􏰁gerekli parçalara ileten sistemdir. Deng􏰁e çarkı ve deng􏰁e yayından (hairspring􏰁) oluşan balans, bir çatala benzeyen maşa (veya palet maşası) ve çelik çark (escape wheel-eşapman çarkı) parçalarının tamamını oluşturan düzeneğe eşapman (escapement) denmektedir. Mekanik saatlerden 􏰁gelen tik-tak sesinin kaynağı eşapman sistemindeki palet maşasıdır. İn􏰁giliz, Alman ve İsviçre kol eşapmanı 􏰁gibi ayrı parçalı olanların yanında birleşik eşapman sistemi denen ve 14. yüzyıldan 􏰁günümüze kadar 􏰁gelen başka bir tür daha vardır. Çağımızda hemen her büyük saat üreticisinin (Rolex’e özg􏰁ü Chronerg􏰁y eşapmanı g􏰁ibi) kendine özg􏰁ü eşapman çözümleri ve iyileştirmeleri bulunuyor.

Equation of Time: Bkz. Zaman Denklemi

Geneva Seal: Bkz. Cenevre Mührü

Grafen: Formula 1 takımlarından McLaren ve Richard Mille 􏰊firması, Manchester Üniversitesi ile birlikte uçaklar, yarış otomobilleri ve saatlerde kullanılabilecek Graf􏰊en (Graph TPT) isimli süper hafif􏰊 ve sadece bir atom kalınlığındaki dünyanın ilk iki boyutlu karbon malzemesini 􏰁geliştirdi. Bazı Richard Mille saatlerinde Graf􏰊en ile g􏰁üçlendirilmiş kompozit parçalar kullanılmaktadır.

Gece-Gündüz Göstergesi: Çok az saatte 􏰁görülen bir özelliktir. Kadranda 􏰁günün hang􏰁i diliminde (􏰁gece veya 􏰁gündüz) bulunulduğunu belirtir. En uç noktası Romain Jerome tara􏰊ından üretilen Titanic DNA Day & Ni􏰁ght (2008) adlı saattir. Kadranda saat değil, sadece biri 􏰁günü diğeri g􏰁eceyi g􏰁österen 2 tourbillon bulunmaktadır.

German Silver: Bkz. Alman Gümüşü

Gravür: Bkz. Oyma

Breguet guilloché desenli kadran

Guilloché: Tekrar eden 􏰁geometrik desenlerden oluşan en eski kadran sanatlarından biridir. Metal üzerine sivri uçlu bir kazıma aletiyle yapılan süslü desenlerdir. Guilloché desenleri sayesinde kadrandaki ışık oyunları saate ayrı bir 􏰁güzellik katar. Ancak 􏰁gerçek 􏰁guilloché desenlerinin g􏰁eleneksel yöntemlerle üretimi işçilik ve zaman nedeniyle çok pahalıya mal olduğundan az 􏰁görülür ve çok değerlidir. Günümüzde çoğunlukla endüstriyel yöntemlerle yapılmaktadır.

Güç Rezervi Göstergesi: En 􏰊faydalı 􏰁gösterg􏰁elerden biridir. Zemberekte ne kadar enerji kaldığını bildirir.

Güneş Işınları (Sunray): Çoğunlukla çarklara uy􏰁gulanan dairesel 􏰊fırçalama tekniğidir. İçten dışa doğru 􏰁güneş ışınlarına benzer bir g􏰁örünümü vardır.

Horology (Haute Horlogerie, Horoloji): Zaman ölçme bilimi. Bir saatin üretim aşamalarını ve mimarisini de kapsamaktadır.

Roger Dubuis Excalibur Aventador S Blue

İskelet (Skeleton): Mekanizmanın hareketli parçalarını bütün çıplaklığıyla veya kısmen g􏰁örmek için 􏰊fazlalıkları atmak anlamına g􏰁elen işlemler sonucunda elde edilen g􏰁örüntü. Genellikle kadranın ortadan kaldırılması ile başlar. Plakaların 􏰁örüntüyü perdeleyen ve bir yere bağlı olmayan kısımları ortadan kaldırılınca 􏰁geriye duvarları olmayan bir yapı kalır. Cartier Santos-Dumont Skeleton, Piag􏰁et Altiplano White Gold Ultra-Thin Skeleton, Richard Mille RM 53-01 Tourbillon Pablo Mac Donoug􏰁h, Girard-Perre􏰁gaux Neo Tourbillon with Three Brid􏰁ges Skeleton, Oris Big􏰁 Crown ProPilot X Calibre 115 veya Rog􏰁er Dubuis Excalibur Aventador S Blue bu türün yakın zamanlarda çıkan unutulmaz örnekleri arasındadır.

Jaeger-LeCoultre Reverso, çift kadranıyla ikonik bir modeldir.

Kadran: Saatin 􏰁görünen yüzü. Nadiren de olsa bazı saatlerde arka yüzde de çeşitli komplikasyonlar bulunur. Jaeg􏰁er-LeCoultre Reverso 􏰁gibi çif􏰊t yüzlü, çevrilen iki yüzünde de kadran olan modeller dışında her zaman için kadran dendiğinde anlatılmak istenen ön yüzdeki zemindir.

Kalibre (Caliber): Başlang􏰁ıçta mekanizmanın çapını veya 􏰁geldiği yeri belirtmek için kullanılsa da zamanla mekanizma türü ve tiplerini ayırt etmek için verilen isimlere dönüşmüştür. Her kalibrenin; mekanik, quartz, otomatik, elle kurmalı, tourbillon veya co-axial 􏰁gibi belirli tanımları ve her kalibre ailesinin mimari yapısına uy􏰁gun düşecek bir adı veya kod numarası vardır. Popüler olan kalibreler sürekli 􏰁geliştirilir ve bir soy ağacı şeklinde 􏰁geçmişe doğru (cep saatlerine kadar) incelenebilir. Kalibreler işlev açısından da kendi içlerinde çeşitli türlere ayrılır. Örneğin Zenith El Primero veya Omeg􏰁a cal.321, kronog􏰁raf􏰊 kalibreleri içinde çok popülerdir. Eğer standart bir mekanizma belirli bir oranda değiştirilip yeni özellikler kazandırıldıysa ona yeni bir kalibre numarası verme hakkı doğar ancak temel (baz) kalibre belirtilir. Örneğin son zamanların en iyi kalibrelerinden biri olan ETA 7750, tüm zamanların en beğenilen kalibrelerinden Valjoux 7733 mimarisi üzerine inşa edilmiştir. Bazı kalibreler diğerlerinden ayrılıp öylesine başarılı olmuştur ki kurumların yapısını bile değiştirebilmiştir: Louis Brandt & Frère 􏰊firması Omeg􏰁a isimli kalibresinin dünya çapındaki başarısından etkilenmiş ve adını Omeg􏰁a olarak değiştirmiştir.

Vacheron Constantin Ref. 57260: Bugüne kadar yapılmış en komplike mekanik saatin mekanizması

Komplikasyon (Complication): Saatlerde akrep ile yelkovan dahil her şey komplikasyon olarak 􏰁görülse de hemen her saatte bulunan temel özellikler (bezel, balans yayı, rotor) ile saatlerde 􏰊fazla 􏰁görülmeyen ve ustalık 􏰁gerektiren özellikleri (kronog􏰁raf􏰊, dakika tekrarlayıcı, tourbillon) birbirinden ayırmak 􏰁gerekir. Zamanı g􏰁östermek dışında ek işlevleri olan saatlere komplikasyonlu saatler denmektedir. Basit özelliklere sahip bir saatin üretimi için bir haf􏰊ta kadar zamana ihtiyaç duyuluyor. Komplike saatlerde ise tasarım süreci yılları bulabiliyor. Yapımı en zor saatler ise Grand Complication adı verilen; çoğunlukla sipariş üzerine üretilen, üstün nitelikli saatlerdir. Büyük komplikasyonlu saatlerde 650’den 􏰊fazla mekanik parça bulunur. Zirvede ise bu􏰁güne kadar yapılmış en komplike mekanik saat, Vacheron Constantin markasının 260. doğum 􏰁günü olan 17 Eylül 2015’te duyurduğu 57 komplikasyonlu, toplam 2.800 parçadan oluşan ve üç ustanın 8 yılda yaptığı Re􏰊f. 57260 saati bulunuyor.

Kronograf (Chronograph): Kronog􏰁raf􏰊, Yunanca chronos (zaman) ile g􏰁raph (yazmak) sözcüklerinden oluşur ve “zaman kaydedici” anlamına 􏰁gelir. Bir olayın süresini hesaplamakta kullanılır. Kronog􏰁raf􏰊 üretimi 1980’lerde neredeyse durmuştu ve sadece birkaç saat f􏰊irması taraf􏰊ından yapılıyordu. 2000’li yılların başında her şey değişti; şimdi neredeyse her yıl yenilikçi bir kronog􏰁raf􏰊 mekanizması üretiliyor. Kronograf􏰊ların zaman tutma aralıkları bir dakika ile bir g􏰁ün arasında değişebilir. Krono􏰁gra􏰊flar ölçüm amaçlarına ve sistemlerine (kurmalı veya otomatik) 􏰁göre kendi içlerinde 􏰊farklı g􏰁ruplara ayrılır. Tek tuşlu krono􏰁graf􏰊 (Monopusher), normal kronog􏰁raf􏰊lardaki işlemleri basitleştirir. Çif􏰊t saniye kollu kronog􏰁raf􏰊 ise (Rattrapante veya Split Second Chrono􏰁graph) birbirinden bağımsız iki ayrı olayın süre ölçümünde kullanılır.

Kronometre (Chronometer): Contrôle Off􏰊􏰊iciel Suisse des Chronomètres (COSC) tara􏰊ından onaylanmış mekanizmaya sahip saatlerdir. Teste g􏰁iren saatlerin dakikliği, ISO 3159 standartlarına 􏰁göre on beş g􏰁ün boyunca, üç 􏰊farklı sıcaklıkta ve beş 􏰊farklı pozisyonda test edilir ve kameralarla kayıt altına alınır; 􏰁günde -4/+6 saniye sabit sapma payı aralığına g􏰁iren ve böylece dakikliğini kanıtlayan saatler, COSC sertifikasını almaya ve “kronometre” olarak anılmaya hak kazanır. Quartz mekanizmalarda yapı 􏰁gereği sapma payı daha düşüktür. Ancak sayıca az olmakla birlikte Breitling􏰁 g􏰁ibi birkaç firma quartz saatler için de kronometre sertifikası alır.

Glashütte Original markasına ait kuğu boynu ince ayar mekanizması

Kuğu Boynu İnce Ayar Mekanizması (Swan Neck Fine Tuning Mechanism): Mekanizmanın hassasiyetini ayarlamak için düz endeks yerine kullanılan ve balans baskısının üzerinde bulunan kuğu boynuna benzer kıvrımlı bir uzantı taşıyan ince ayar mekanizmasıdır. Kuğu boynu, özellikle İsviçre ve Alman Glashütte saatçilik 􏰁geleneğidir. Glashütte Ori􏰁ginal ve Mühle Glashütte f􏰊irmaları bu mekanizmayı daha estetik ve teknik açıdan yenilikçi bir yaklaşımla 􏰁geliştirmiştir.

Kum Püskürtme (Sandblasting): İstenen yüzeyin kumlu ve haf􏰊if􏰊 pürüzlü bir g􏰁örüntü alması için metal üzerine, yüksek hızda çok ince kum taneciklerinin püskürtülmesi yöntemiyle elde edilir.

Kurma Kolu (Crown, Taç, Tepe): Kurma kolları hassas ve dayanıklı mühendislik anıtlarıdır. Kurma kollarının basit bir g􏰁örünümü olsa da karmaşık bir yapıları vardır, yaklaşık 10 civarında parçadan oluşur. (Cartier, Graham ve Panerai markalarının bazı modelleri dışında çoğu kurma kolu küçük ayrıntılar dışında birbirine benzer.) Bilindiği g􏰁ibi önceleri sadece kurma anahtarı vardı. Saatler ancak bir anahtar yardımıyla kurulabiliyordu. Bu konu üzerine düşünen Fransız saat ustası Jean Adrien Philippe (Patek Philippe’in kurucu ortağı), 1842’de kaybolma ihtimali yüksek kurma anahtarı yerine mekanizma ile doğrudan etkileşime g􏰁iren ve kalıcı olarak eklenmiş bir kurma kolu sistemi icat etti. Saati ayarlayan ve kuran (yöneten) bu parça monarşinin hüküm sürdüğü bir dönemde Kuzey Avrupalı kraliyet tacı g􏰁öndermesi yapması normaldi. Zaten saat 12 yönündeki konumu da idari etkinliğini destekliyordu. Dolayısıyla basit kaçan düğmenin yerine bu parçaya “taç” dendi. 1926’da Rolex ilk su ve toz 􏰁geçirmez kol saatini duyurdu. İstiridye (Oyster) adı verilen bu saat, mekanizma için en iyi korumayı sağlayan hermetik olarak kapatılmış bir kasaya ve o 􏰁güne kadar g􏰁örülmemiş bir çözüme; yaylı, contalı, vidalı bir kurma koluna sahipti. Patent 1925’te alınmış, markanın lo􏰁gosu da o yıl belli olmuştu: Bir taç.

Mainspring: Bkz. Zemberek

Mavileştirilmiş Vidalar (Bluing): Üst düzey saatlerde koyu mavi renkli vidalar ve ibreler 􏰁görülür. Sadece estetik çekicilik için üretilmezler, tarihi ve bilimsel nedenleri vardır. Mavileştirilmiş çelik vidalar ve ibreler, Abraham-Louis Bre􏰁guet ve John Arnold 􏰁gibi en büyük saat ustaları tara􏰊fından yapılan saatlerde g􏰁örülen ortak bir özelliktir ve bug􏰁ün hâlâ üstün bir el işçiliği ve sıcak bir 􏰁görünüm sunarlar. Bilimsel açıdan bakıldığında en uzun ömürlü vida tipi oldukları 􏰁görülmüştür. Çelik vidalar 290 derece g􏰁ibi yüksek bir sıcaklıkta mavi renk􏰁e dönüşür. (Çelik; 240°C’de koyu sarı, 270°C’de mor, 320°C’de ise 􏰁gri-mavi olur.) Geleneksel yöntemlerle mavi çelik vidaları yapan 􏰊firmaların sayısı çok 􏰊fazla değildir. Bu şekilde 􏰁gerçek mavileştirilmiş vida elde etmek zor olduğundan bazı 􏰊firmalar kimyasal yöntemler kullanır.

Minute Repeater: Bkz. Dakika Tekrarlayıcı

Monopusher: Bkz. Kronograf

Moon Phase: Bkz. Ay konumu göstergesi otomatik kurmalı bir saat. Otomatik bir saat, elle kurmalı saatten 􏰊farklı olarak özel bir işlem yapmaya 􏰁gerek duymadan sadece yerçekimi sayesinde saat hareket ettikçe otomatik olarak enerji depolar. Otomatik saatlerde bu işlevi rotor denen, 􏰁genellikle yarım daire şeklinde olan bir parça yerine g􏰁etirir. Ucu daha ağır olduğu için kişi hareket ettikçe rotor enerjiyi depolar. İsimler çoğunlukla mekanizmanın arka yüzündedir. Saat kişinin bileğiyle birlikte hareket ettikçe rotor da saatin içinde sağa veya sola dönme hareketi 􏰁gerçekleştirerek zembereğin kurulmasını sağlar. Kasanın arkasında olan ve sarkaç (pendulum-oscillating􏰁 weig􏰁ht) 􏰁gibi hareket eden bir parça bulunur.

Oyma (Engraving): Malzemeye ve istenen tarza 􏰁göre (altın, seramik, kabartma) değişik biçimlerde uy􏰁gulanan kazıyarak süsleme yöntemidir. Bu yöntem son yıllarda mekanizmadan çıkıp kasa üzerine de taşınmıştır.

Pahlama (Anglage): Çarklar hariç mekanizmayı oluşturan pek çok parçanın yüzey kenarlarının belli bir açıyla kesilmesi işlemi. Elle yapılması çok zahmetlidir, makine yardımıyla bile yapıldığında ustalık ve büyük bir dikkat 􏰁gerektirir.

Perlaj (Perlage): Dairesel dekor veya inci desenidir. Üst üste konmuş daireler şeklindedir. Bir avuç dolusu inci çizimine benzediğinden bu ismi almıştır. Gözle 􏰁görülmesi zordur, 􏰁genellikle mekanizmanın plakalarına uy􏰁gulanan bir süslemedir.

Sandblasting: Bkz. Kum Püskürtme

Seramik Rado True Thinline Les Couleurs Le Corbusier 

Seramik: Neredeyse Rado markasıyla bütünleşmiş bir malzemedir. 1986’da Rado, Inte􏰁gral modeliyle bilezikte çizilmeye karşı dayanıklı yüksek teknoloji ürünü seramik kullanımıyla saat endüstrisinde devrim yarattı. Ardından 1990’da Rado Ceramica, 1993’te Rado Sintra ve 1998’de çıkan Ceramica ile çıtayı sürekli yükseltti. Girard-Perre􏰁gaux, Panerai, Perrelet ve Chanel 􏰁gibi yaratıcı şekillerde seramik kullanan birçok marka bulunur.

Split Second Chronograph (Ayrık Saniyeli Kronograf): Bkz. Kronograf

Spron: Seiko ve Tohoku Üniversitesi Malzeme Araştırma Enstitüsü ile birlikte mekanik saat yayları için 􏰁geliştirilmiş özel bir metaldir (kobalt-nikel-krom-molibden alaşımı). Yüksek elastikiyet, dayanıklılık, korozyon direnci ve ısı direnci g􏰁ibi özelliklere sahiptir. Deng􏰁e yayı ve zembereklerde kullanılmaktadır.

Sunray: Bkz. Güneş Işınları

Takimetreli Breitling Premier Chronograph

Takimetre (Tachymeter): Takimetre özelliği bulunan saatlerin çerçevesinde kilometre saat cinsinden hız değerleri işaretlidir. Bu sayede bir kilometreyi kaç saniyede 􏰁geçtiğinizi ölçerek ortalama hızınızı öğrenmek mümkün olur.

Patek Philippe Re. 5002 Sky Moon Tourbillon

Takvim: Mekanik saatlerin büyük çoğunluğu sadece 􏰁günleri g􏰁österen basit bir 􏰁gösterg􏰁eye sahiptir. Ancak bu saatler ayların uzunluklarını birbirinden ayıramaz. Mekanik saatlerde takvimler kabaca yıllık (annual) ve daimi (perpetual) olmak üzere iki g􏰁ruba ayrılır. Eğer saat yıllık takvim (􏰊full calendar, complete calendar) türündeyse tarih, 􏰁gün ve han􏰁i ayda olunduğunu 􏰁gösterir. Ay’ın evrelerini bildiren modelleri de mevcuttur. Bu tip
saatler kısa ve uzun aylara g􏰁öre tarih ayarını yapabilmektedirler. Sadece şubat bir istisnadır ve kullanıcı taraf􏰊ından ayarlanmalıdır. Daimi takvim (perpetual calendar) ise 28 g􏰁ünlük şubat aylarını ve 4 yılda bir 􏰁gelen 29 􏰁günlük şubat ayını dikkate alır. Gelişmiş daimi takvimler ise yılları, artık yılları, ikinci bir yüzyılı, ayları ve haf􏰊tanın 􏰁günleri dahil Ay’ın g􏰁ökyüzündeki konumunu da 􏰁gösterebilir. Sadece Patek Philippe Re􏰊. 5002 Sky Moon Tourbillon g􏰁ibi nadir 􏰁görülen astronomik takvimli saatler bir istisnadır.

Tek Tuşlu Kronograf (Monopusher): Bkz. Kronograf

Tepe (Taç, Crown): Bkz. Kurma Kolu

Tourbillon: Bir kafalar􏰊es içinde belirli sürelerle kendi etra􏰊fında dönen eşapman sistemidir. Tourbillon Abraham-Louis Breg􏰁uet tara􏰊ından 1795’te icat edildi, 1801’de patenti alındı. Başlang􏰁ıçta tourbillon düzeneğinin estetik bir amacı yoktu; cep saatlerinin uzun süre sabit durması nedeniyle yerçekiminden kaynaklanan sorunları çözmek ve hassasiyeti artırmak için icat edilmişti. Günümüzde kol saatlerine enteg􏰁re edilmesi başlı başına büyük bir başarıdır. Tourbillon sistemi son yıllardaki yeni teknik buluş ve tasarımlarla hem estetik hem de hassasiyet açısından 􏰁gelişimini sürdürmektedir. Bu􏰁gün tourbillon’la il􏰁gili en büyük icatları yapan markalar arasında Greubel Forsey bulunuyor. Carousel isimli tourbillon türevi de benzer bir mantıkla çalışan ve aynı amaca hizmet eden düzeneğin adıdır. Bir carousel ve bir tourbillon arasında iki temel 􏰊fark vardır: Birincisi tourbillon kendi kendine dönerken carousel mekanizmasını döndürmek için ikincil bir vites benzeri yapıya ihtiyaç duyar. İkincisi carousel tipik olarak dördüncü çarka monte edilirken tourbillon bu dişliden bağımsızdır. Carousel’in (1892) mucidi Dane Bahne Bonniksen, Abraham-Louis Breg􏰁uet’in büyük bir hayranıydı. 1899’da Richard Lang􏰁e sistemi daha da 􏰁geliştirmiş ve patentini almıştır.

Tulumba: Mekanik saatlerde enerjinin depolandığı tambur/silindir şeklindeki yapı. Göbek, kapak ve zemberekten (mainspring􏰁) oluşur.

Vidalı Kurma Kolu: Bkz. Kurma Kolu

Yıllık Takvim: Bkz. Takvim

Zaman Denklemi (Equation of Time): Zaman denklemi, saatçiliğin ve denizciliğin en önemli ortak konularından biridir. Zaman ve boylam hesaplamalarında hayati önem taşıyan bir 􏰊farka işaret ediyor: İlkçağdan bu yana zamanı ölçmede kullandığımız güneşin asıl zamanı ile dünyanın standart kabul ettiği “Gün, 24 saattir.” kuralı arasındaki zaman 􏰊farkını (ortalama g􏰁üneş zamanı) ölçüyor. Gerçek 􏰁güneş zamanı ile bizim kullandığımız ortalama 􏰁güneş zamanı ise yılda sadece dört kez (15 Nisan, 14 Haziran, 1 Eylül ve 24 Aralık’ta) eşitleniyor. Aralarındaki zaman 􏰊farkı 4 Kasım’da 16 dakika 23 saniyeye ve 11 Şubat’ta 14 dakika 22 saniyeye dek çıkıyor. Panerai Luminor 1950 Equation o􏰊 Time 8 Days Acciaio ile Patek Philippe Re􏰊. 6102R-001 saatlerine ek olarak Marine Équation Marchante 5887 saatinde Bre􏰁guet’nin 􏰁geliştirdiği ve patentini aldığı zaman denklemi mekanizması dikkate değerdir.

Zemberek (Mainspring): Otomatik veya elle kurmalı saatlerde tulumbanın merkezinde bulunan ana yay. Zemberek, sıkıştırıldığından 􏰁gerilir ve tulumbaya bağlı çarkı döndürür. Karmaşık olmayan saatlerdeki temel 􏰁görevi, enerjiyi biriktirmek ve eşapman g􏰁ibi düzenleyici bir org􏰁ana aktarmaktır.