Yüzyıllık Miras: M/Y HALAS 71
İstanbul Boğazı teknelerin en yakıştığı rotalardan biri. Tarih boyunca birçok gemiye yol olan Boğaz’a en çok yakışan isimlerin başında ise tarihin izlerini taşıyan M/Y Halas 71 geliyor. Osmanlı’dan Cumhuriyet’e, savaş yıllarından günümüzün özel etkinliklerine uzanan yaşam öyküsüyle Halas tarihin bir armağanı.
İstanbul Boğazı’nda süzülen birbirinden değişik gemi ve tekneler arasında M/Y Halas 71‘in yeri her zaman ayrı olmuştur. İskoçya’da inşa edilip Osmanlı İmparatorluğu tarafından satın alınan, I. Dünya Savaşı’nda İngilizlere hizmet eden ve 61 yıl boyunca İstanbul Boğazı’nda Şirket-i Hayriye Vapuru olarak kullanılan Halas, bugün İstanbul’un en eski ve zarif deniz araçlarından biri olarak hayatını sürdürüyor. 1984’ten bu yana yenilenmiş haliyle özel etkinliklere ev sahipliği yaparken, yaz aylarında Ege ve Akdeniz’e yol alarak zarafetini güney sahillerimizde de sergilemeye devam ediyor.
İSKOÇYA’DA BAŞLAYAN YOLCULUK
1914 yılında İskoçya’nın Glasgow kentinde Fairfield Shipbuilding and Engineering Company Tersanesi’nde inşa edilen Halas 71, Osmanlı İmparatorluğu tarafından satın alındı. “Reşid Paşa” adı verilen gemi, aslında İstanbul Boğazı’nda yolcu taşımacılığı için tasarlanmıştı. Ancak aynı yılın ilerleyen dönemlerinde I. Dünya Savaşı patlak verince, İngiltere’nin savaşta ele geçirdiği gemilerden biri oldu. Gemi İngilizler tarafından el konulunca adı da “Waterwitch” (Su Cadısı) olarak değiştirildi. İngiliz donanmasının kontrolü altında, Çanakkale Harekatı’nda nakliye görevi yaptı. İngiltere ve Fransa’nın destek kuvvetlerinde yer alarak 1915’te Suvla Koyu çıkarmasında görev aldı ve savaş sonrasına kadar İngiliz donanmasına hizmet etti.
Gemiye tarihi ve dramatik bir geçmiş kazandıran bu dönemin ardından 1923 yılında, Türkiye Cumhuriyeti’nin kuruluşu ile İstanbul’un işgalden kurtulması sonrasında, Waterwitch asıl sahiplerine iade edildi. Arapça “kurtulmuş” anlamına gelen “Halas” adını alan gemi Boğaz’da yolcu taşımacılığı yapmaya başladı. Şirket-i Hayriye filosuna katılan Halas’ın da diğer vapurlar gibi bir borda numarası vardı. Bu borda numarası 71’di. Vapur, zaman içinde, halk arasında “Halas 71” olarak anılmaya başlandı. “Halas” adı, onun tarihini ve kurtuluşunu simgelerken, “71” numarası ise Şirket-i Hayriye vapurları arasında sahip olduğu sıra numarasını belirtiyor. 61 yıl boyunca İstanbul’un buharlı gemi filosunda yer alan Halas 71, Boğaz’ın simgelerinden biri oldu.
YENİDEN DOĞUŞ
1984 yılına gelindiğinde, Halas’ın vapur olarak görevini tamamladığı düşünüldü ve hurda olarak kaderine terk edilmesi gündeme geldi. Ancak Haldun ve Çiğdem Simavi çifti, Halas’ı bu kaderden kurtarıp lüks bir motor yata dönüştürme kararıyla vapuru satın aldı.
Kapsamlı bir restorasyondan geçirilirken özgün karakteri ve taşıdığı tarihi izler korunan Halas 71, su üstündeki hayatına artık lüks bir motor yat olarak devam edecekti. Bu dönüşüm sırasında geminin orijinal çift uskurlu, üç genleşmeli buhar makinesi yerine, saatte 12 knot hız sağlayan, 500 beygir gücünde iki dizel motor yerleştirildi. Halas, Prens Charles, Prenses Margaret, Hollanda Veliaht Prensi Willem Alexander ve eşi, ABD eski Başkanı George Bush ve Hillary Clinton gibi isimleri Boğaz sularında ağırladı…
Bugün Halas, 12 süit ve kamarasında 24 yolcuyu konuk edebilen ve özel etkinliklerde 120 kişiye kadar misafir ağırlayabilen bir zarafet simgesi olarak Boğaz’da süzülüyor. Çiçeklerle süslenen görünümü ve ihtişamıyla izleyenlerin “Boğaziçi’nin Gülü” adını verdiği Halas, düğünler, kurumsal etkinlikler ve özel davetlerde bir cazibe merkezi olmaya devam ediyor. 2017 yılında Birleşik Krallık Ulusal Tarihi Gemiler Kataloğu’na alınan Halas 71; yüzyıllık hikâyesi, tarih kokan gövdesi ve zamana meydan okuyan varlığıyla, İstanbul’un büyüleyici bir simgesi olmaya devam ediyor.
M/Y Halas 71 Teknik Özellikleri
İnşa Yılı: 1914
İnşa Yeri: Fairfield Shipbuilding and Engineering Company, Glasgow, İskoçya
İlk İsmi: Reşid Paşa
Boy: 56 metre
En: 8.5 metre
Maksimum Hız: 12 knot
Gövde Tipi: Çift uskurlu, üç genleşmeli buhar makinesi (orijinal), modern
dönemde dizel motor
Motor Gücü: 500 beygir gücünde iki dizel motor
Konaklama Kapasitesi: 12 süit ve kamarada 24 yolcu
Etkinlik Kapasitesi: 120 misafir
Bu yazı, Saatolog 2024-2025 sayısında yayımlanmıştır. Yazıdaki fotoğrafların yayın hakları Saatolog ve saatolog.com.tr mecralarına ait olup yazılı ön izin olmaksızın hangi ortamda olursa olsun kullanılması yasaktır.
