🌑--:--TR
Bir saati ikonik yapan nedir? İsviçre kalitesi, yıllar geçse de eskimeyecek tasarım kodları, bir hikâyesinin olması ya da bir zamanlar meşhur bir yıldızın bileğinde beyaz perdede görünmesi… İsviçre saatçiliğinde neredeyse iki asırdır yüzlerce model üretiliyor; ancak bu saatlerden sadece küçük bir kısmı bir “ikon” olarak tarihe adını yazdırabiliyor. Bu saatlerden kimisi Ay’a ilk adım atıldığında insanlığın yanındaydı kimi ise zamanına göre en avangard tasarımla karşımıza çıktı. Tarihe adını yazdıran bu ikonik saatlerin bugün hâlâ kadranlarında tik-tak sesleri duyuluyor.
Tüm zamanların en avangard saatlerinden Cartier Crash’ın hikayesinin şöyle olduğu anlatılıyor: 1967 yılında bir Cartier müşterisi markanın Londra’daki mağazasına bir otomobil kazasında hasar görmüş Baignoire saati getirir. Jean-Jacques Cartier ve zamanın tanınan saat tasarımcılarından Rupert Emmerson bu ezilmiş saatten ilhamla Cartier Crash’ı hayata geçirir. Çok güçlü olmasa da bir diğer iddia ise Salvador Dalí’nin “The Persistance of Memory” tablosundaki erimiş saatlerin Crash’a esin kaynağı olduğu. Bir başka kaynağa göre ise saatin arkasındaki gerçek öykü, 1960’larda markanın sadık müşterilerinin eşi benzeri olmayan bir Cartier saat talep etmeleriydi. Gerçek hikayesi ne olursa olsun uçlarından sıkıştırılmış, bir kazada ezilmiş gibi görünen bu saat tasarımı zamanla saat dünyasının ikonlarından biri haline gelmeyi başardı.
1970’lerin başı. Genç saat tasarımcısı Gérald Genta, Audemars Piguet’nin genel müdürü George Golay’dan daha önce hiç yapılmamış bir spor çelik saat tasarlaması için bir telefon alır. Genta saatin taslağını ertesi gün düzenlenecek İsviçre Saat Fuarı’na yetiştirmek üzere Royal Oak’u bir gecede tasarlar. İki yıllık bir geliştirme sürecinden sonra 1972’de, sekiz köşeli bezeliyle Royal Oak çelik kasada üretilen ilk spor saati olarak saat dünyasına sunulur.
Dünyanın en çok talep gören bir başka çelik spor saati yine Gérald Genta imzası taşıyordu: Nautilus. Genta, Nautilus’u 1976’da Patek Philippe’in isteği üzerine tasarladı. Ünlü tasarımcının web sitesinde Genta’nın saati bir restoranda kağıt bir peçetenin üzerine beş dakikada çizdiği yazıyor. İsmini ise Jules Verne’ün Denizler Altında Yirmi Bin Fersah romanındaki bir denizaltından alıyor Hacimli boyutuna yumuşak kıvrımlı bezelin eşlik ettiği, yatay çizgilerin derinlik kattığı kadranı ve entegre çelik bileziğiyle Nautilus, yıllar içinde koleksiyonerlerin arzu nesnesi haline gelmeyi başardı.
180 derece çevrilebilen kadranı, Art Deco esintili tasarımıyla Jaeger-LeCoultre’un ikonik tasarımlarından Reverso’nun hikâyesi 1930’lu yılların başına uzanıyor. O yıllarda sömürge altındaki Hindistan’da İngiliz askerleri boş vakitlerini çoğunlukla polo oynayarak geçirirlerdi. Bir gün bu İngiliz askerlerden biri oyunlar esnasında parçalanan bir saatini İsviçreli iş insanı ve saat meraklısı César de Trey’e gösterir, Trey de oyunlara dayanıklı bir saatin üretilip üretilemeyeceğini Jaeger-LeCoultre’un o zamanki başkanı Jacques-David LeCoultre’a danışır. Kadranı 180 derece dönebilen Reverso, yıllar içinde yalnız darbelere karşı dayanıklılığıyla değil arka yüzüne işlenen motifler, sanat eserlerinin minyatürleriyle de sektörde kendine has bir yer kazanmayı başardı.
Day-Date, Explorer ya da GMT-Master, bu Rolex modellerinin her biri listenin bir parçası olabilirdi. Ancak 1953’te tanıtıldığı yıldan bu yana bir ikon haline gelen Submariner, Rolex denildiğinde akla ilk gelen modellerden biri belki de. 100 metreye kadar su geçirmez ilk dalış saati olan Submariner profesyonellerce tercih edilmesi, koyu renkli kadranı ve Mercedes ibreli ayırt edici tasarımıyla yalnız saatçiliğin değil, dünyanın en bilinen saat modellerinden biri olarak tarihe adını yazdırdı.
Rolex, geçtiğimiz yıl Wallpaper ile işbirliğinde Submariner’nın tarihini anlatan Oyster Perpetual Submariner – The Watch That Unlocked The Deep kitabını yayımladı. Bir saat meraklısı olan tarihçi yazar Nicholas Foulkes’un kaleme aldığı kitap arşivlerden daha önce görülmemiş kapsamlı dokümanlarla sunuluyor.
Omega’nın ilk Speedmaster modeli 1957 yılında tanıtıldı; ancak “Moonwatch” adını alması Apollo 11 görevinde kullanılmasıyla aldı. NASA’nın testlerinden geçen Speedmaster, 1969’da Apollo 11’in Ay görevinde insanlığın bu büyük macerasına eşlik etti. Beyaz ibreli koyu renkli kadranı ve üç alt kadranı, takimetre ölçeğiyle dünyanın en meşhur saatlerinden biri olan Speedmaster Moonwatch, dünya yıldızlarının yanı sıra Amerikan Başkanı John F. Kennedy’nin bileğinde görüldü. Bugün markanın koleksiyonları arasında Speedmaster Moonwatch’un farklı seçenekleri bulunuyor.
Dünyanın kronograf mekanizmalı, suya dayanıklı ilk kare saati TAG Heuer Monaco 1969’da duyuruldu. Şöhretini “Le Mans” filminde Steve McQueen’in bileğinde yakalayan Monaco, bugün hâlâ markanın rağbet gören modellerinden biri. McQueen’in filmde taktığı Monaco Steve McQueen Ref.1133, 2020 yılında bir açık artırmada 2.208.000 Amerikan dolarına satılarak TAG Heuer için bir rekora imza atmıştı.
Breitling – Navitimer
2022’de 70. yıldönümünü kutlayan Navitimer, yalnız Breitling ailesinin değil tüm zamanların en ikonik saatleri arasında. Adını “navigation” ve “timer” kelimelerinin birleşiminden alan Navitimer, ilk bakışta karmaşık görünse de fonksiyonlu kadranı ve hacimli kasa boyutu ve büyük kurma koluyla onlarca yıldır kendine has tasarımıyla yüksek saatçilik dünyasındaki yerini koruyor.
Gelmiş geçmiş en ikonik lüks spor saatleri arasında yer alan Vacheron Constantin 222, 1977’de Vacheron Constantin’in 222. yıldönümünde duyuruldu. Sarı altın kasada ve entegre bilezikle tasarlanan Historiques 222, dişli bezel tasarımı ve sade kadranıyla markanın kült modellerinden biri haline geldi. 2025’te 270. yıldönümünü kutlayan Vacheron Constantin, Historiques 222’i paslanmaz çelik kasada duyurdu.
