Rolls-Royce’un Müzik Tarihindeki Gösterişli İmzası
Elvis Presley, John Lennon, Duke Ellington, hatta Pharrell Williams… Müzik tarihinin dev isimlerinin ortak paydası hep aynıydı: Rolls-Royce’un sessiz ihtişamı.
1967 yılında İngiltere’nin en ünlü rock gruplarından The Who bateristi Keith Moon, 21. yaş gününü Flint, Michigan Holiday Inn otelinde kutluyordu. O sırada içinde bulunduğu Rolls-Royce’un el frenini çekmeyi başaramayınca yarı inşa halindeki bir yüzme havuzuna uçtu. Ve otomobil yavaş yavaş sulara gömüldü…
Rock’n roll dünyasının dilden dile dolaşan bu şehir efsanesinin gerçekten yaşanıp yaşanmadığını bilemiyoruz elbette. Ama Rolls-Royce, bu şehir efsanesine referansla, yaşasaydı 79 yaşını kutlayacak olan Keith Moon’un doğumgününde amiral gemisi Phantom’un 100’üncü yaşını kutlamak için, ünlü otomobili tıpkı yıllar önce olduğu gibi havuza indirdi. Bu yeniden canlandırma için seçilen havuz da Manş Denizi kıyısındaki ünlü bir Art Deco simgesi olan İngiltere, Plymouth’daki Tinside Lido oldu. Lido, Phantom’un ünlü müşterilerinden biri olan John Lennon ile bağlantılı. Zira burası 12 Eylül 1967’de The Magical Mystery Tour’un çekimleri sırasında çekilen bir Beatles fotoğrafının fonunu oluşturmuştu.
ATEŞLİ BİR BİRLİKTELİK: OTOMOBİLLER VE MÜZİK
Aslına bakarsanız otomobiller ve müzik dünyasındaki arasındaki ilişki her zaman çok ateşli olmuştu. Rock müzik, özellikle de uzun yollarıyla meşhur ABD’den çıkan rock müzik; uzun yollarda sürmekten, keskin virajlardan, bagaja atılan biralardan, yan koltukta oturan kızlardan, tekerleklerden, kısacası otomobil dünyasına ait hemen hemen her şeyden sıklıkla bahsediyor. Bruce Springsteen’in “Racing in the Street”ini, The Doors’un “Moonlight Drive”ını, AC/DC’nin “Highway to Hell”ini düşünün… Rock müziğin doğasında olan isyan ve başkaldırı, otomobil sembolünü kullanarak canınız istediğinde gazlayıp yollara düşmekle, genellikle kendinizi aramak için vitesi yükseltmekle, gözü karartıp basıp gitmekle ilişkilendiriliyor. Rock müzik ve otomobil arasında tutkulu, öfkeli, hızlı ve başına buyruk bir aşk yaşanıyor.
Rap dünyası içinse işler biraz daha farklı. Otomobiller, rap’in “brag” de denilen “braggadocio” kültürünün bir parçası olarak şarkı sözlerine yansıyor. Brag; rap müzikte para, lüks, mücevherler (bling), gibi kavramlardan bahsediyor. Yani gösteriş yapıyor, “Ben buradayım” diyor, kendini övmekte ve rakibini yermekte beis görmüyor. Rap müzikte bu görülme arzusu biraz da sisteme başkaldırmak için görünür olmanın bir yolu, çünkü rap müzik, rock müziğin genellikle prova edildiği müstakil bir evin garajından değil, sokaklardan geliyor.
ROLLS-ROYCE ŞARKI SÖZLERİNDE DE ZİRVEYİ ALIYOR
Brag kültürünün “gösteriş” kısmını da haliyle en iyi otomobiller temsil ediyor. 2015’te yapılan bir araştırmaya göre, rap şarkılarındaki sözler analiz edilmiş ve en çok hangi otomobil markasının adının geçtiği ortaya çıkmış. Merak ettiyseniz paylaşalım: Mercedes-Benz. Peki en çok hangi model hakkında şarkı söyleniyor? O da Chevy Impala. Özellikle de 1964 model olan bir Chevy Impala. Benzer bir araştırma Bloomberg’de de var. Araştırmaya göre 2014-2017 yılları arasında Billboard Hot 100’deki en iyi 20 şarkıda; Porsche, Lamborghini ve Ferrari gibi diğer lüks otomobil şirketleri de dahil olmak üzere, Rolls-Royce şarkı sözlerinde en çok referans verilen marka olmuş.
Peki kraliyet ailesinden film yıldızlarına, aristokratlardan sanayicilere kadar geniş bir kullanıcı profiline sahip olan Rolls-Royce’u bu kadar özel kılan ne? Tamamen kişiye özel olarak üretilmesi mi? Sürüş sırasında asla sesi duyulmayan V12 motorları mı? Kaputta yer alan, neredeyse kutsal bir ikon haline gelmiş heykelciği “Spirit of Ecstasy” mi? Yanıtı çok basit aslında: Gösterişsiz gücü.
Business Insider’ın otomotiv editörü Anthony DiNardo’nun 2022 tarihli bir röportajında Rolls-Royce’un hip-hop söz dağarcığına ilk kez 1980’lerin başında girdiğini söylüyor. Ancak işin kökenine bakıldığında, 1979 yılında yayımlanan ve hip-hop’un ticari anlamda ilk büyük çıkışı kabul edilen “Rapper’s Delight” albümünden hemen sonra, Grandmaster Flash & The Furious Five’ın “Superrappin’” parçasında Rolls-Royce’a yapılan dolaylı bir atıf dikkat çekiyor: “I will-a dog my grill in a new Rolls Royce / And if my Royce break down, I’ll be out in the rain… (Yepyeni bir Rolls-Royce’ta ızgaramın (ön yüzümün) üstüne abanacağım/ Ama Royce bozulursa, kendimi yağmur altında bulurum)”… Bu, markanın sokak kökenli bir müzik türünün hayal dünyasında ilk kez yer bulduğu an olabilir.
MÜZİK TARİHİ BOYUNCA SESSİZ BİR GÖSTERİŞİN SİMGESİ
Rolls-Royce’un hip-hop sahnesindeki sembolik ağırlığı, 1988’de bambaşka bir boyuta taşınıyor. Eric B. & Rakim ikilisi, “Follow the Leader” adlı ikinci stüdyo albümlerinin kapağında bir Rolls-Royce’un önünde poz vererek, sadece bir lüks otomobili değil, aynı zamanda rap yıldızının dönüşümünü simgeleyen bir ikonografiyi de resmediyorlar. Bu, sokaktan gelen birçok sanatçı için lüks bir aracın, sadece maddi başarıyı değil; görünürlüğün, meşruiyetin ve toplumsal yükselişin somut bir ifadesi haline geldiğinin artık elle tutulur ölçekte bir örneği. Kısacası Rolls-Royce, sadece bir ulaşım aracı değil, “Buraya kadar geldim” diyebilmenin en yüksek perdeden ifadesi olarak sahneye çıkıyor.
İlk kez rap sahnesinde bu kadar görünür olmasına rağmen, müzik tarihi boyunca Rolls-Royce, farklı türlerden ve dönemlerden pek çok sanatçının bilinçli bir tercihi oluyor. Duke Ellington’dan Fred Astaire’e, Count Basie’den Ravi Shankar ve Edith Piaf’a, Sam Cooke’a kadar birçok isim, Rolls-Royce ile seyahat etmeyi yalnızca konfor değil, aynı zamanda saygınlık göstergesi olarak görüyor.
Beatles’ın mimarı İngiliz müzik girişimcisi Brian Epstein, Motown’un kurucusu Amerikalı plak yapımcısı Berry Gordy ve The Rolling Stones, Led Zeppelin, AC/DC gibi müzisyen ve grupları keşfeden Atlantic Records’un efsane kurucusu Ahmet Ertegün gibi efsanevi müzik yöneticilerinin Rolls-Royce’a sahip olması bir rastlantı değil elbette. Türler, coğrafyalar ve nesiller değişse de Rolls-Royce’un sanatçılar nezdindeki anlamı sabit kalıyor: Yaratıcılığın ve başarı hikâyelerinin eşlikçisi olan sessiz ama ihtişamlı bir imza.
ELVIS’İN EFSANE PHANTOM’UNU TAVUKLAR GAGALAYINCA…
Rolls-Royce dünyasında birçok model efsaneleşmiş olabilir, ancak Phantom’un bunların üzerinde ayrı bir yeri var. 1925’te yola çıkan Phantom serisi, sadece mühendislik harikası olmasıyla değil; varlık göstermek yerine var olmakla tanımlanan lüks anlayışıyla da farklı bir yere sahip. Örneğin; Marlene Dietrich 1930’da Hollywood’a adım attığında, Paramount Stüdyoları tarafından yeşil bir Phantom I ile karşılanıyor. Bu jest, hem yıldız statüsünün hem de markanın sinema ve müzikle erken bağının habercisi olarak yorumlanabilir.
Elvis Presley’nin 1956’daki ilk albümü, Billboard listelerinde 10 hafta boyunca zirvede kalarak rock’n’roll’un ticari gücünü kanıtlayan ilk uzunçalar oluyor. Aradan yedi yıl geçmeden, şöhretin tam merkezinde yer alan Kral, sahne dışındaki tarzını da taçlandıracak bir seçim yapıyor: Özel üretim özelliklerle donatılmış Midnight Blue renkli bir Phantom V.
Elvis’in Phantom’u, yalnızca bir otomobil değil, onun üretkenliğini ve şıklığını taşıyan bir mobil kulis gibi. Arka kol dayanağına gizlenmiş bir yazı tahtası, spontane şarkı fikirlerini not alması için her zaman hazır. Yanında bir mikrofon, aynası ve elbise fırçasıyla… Bu detaylar, “her an sahneye çıkmaya hazır olma” disiplininin bir yansıması. Ancak aracın parlak dış yüzeyini annesinin tavukları gagalıyor. Bu yüzden Phantom çizikleri belli etmeyen açık Gümüş Mavisi renge boyanıyor.
“BİR ROLLS-ROYCE’A BUNU NASIL YAPARSIN?!”
Phantom’u bir otomobilden fazlasına dönüştüren en ünlü müzisyen ise John Lennon, aslında. 1964 yılında, “A Hard Day’s Night” albümünün başarısını kutlamak için tamamen siyah bir Phantom V sipariş eden Lennon, bu aracı birkaç yıl sonra tam anlamıyla bir sanat eserine dönüştürüyor.
1967’de “Sgt. Pepper’s Lonely Hearts Club Band” albümünden hemen önce, otomobilini sarıya boyatıyor. Ardından kırmızı, yeşil, mavi ve turuncu spiral desenlerle süslenen gövde, çiçekli paneller ve burcunu yansıtan Terazi sembolüyle son haline geliyor. Genç kuşaklar için bu otomobil, 1967’nin hippie ruhunun dört tekerlekli hali… Ancak Londra’nın Piccadilly Caddesi’nde onu gören yaşlı bir kadının şemsiyesiyle boyaya vurup, “Bir Rolls-Royce’a bunu nasıl yaparsın!” diye bağırınca, kuşaklar arası estetik farkı net biçimde ortaya çıkıyor. Bu “psychedelic” Phantom 1985’te 2 milyon doların da üstünde bir fiyata satıldığında, bir rock’n’roll hatırası için şimdiye dek ödenmiş en yüksek rakama ulaşıyor.
Lennon’ın Phantom ile ilişkisi bununla sınırlı kalmıyor. 1968’de, “White Album”un yayımlanmasıyla ve Yoko Ono’yla hayatının yeni bir evresine geçerken bu kez tamamen beyaz bir Phantom V satın alıyor. Beyaz giysiler, beyaza boyanmış bir ev, sadeleşmiş bir hayat… Phantom da bu yeni anlatıya uyum sağlıyor. Eski bir savaş pilotuna ait olan siyah-yeşil araç, Lennon’ın siparişiyle içten dışa beyaza boyanıyor. Tüm bu dönüşüm neredeyse bir ev fiyatına mal oluyor. Bu beyaz Phantom, “Let It Be” filminde ve “Performance” gibi sinema yapımlarında da görünüyor. 1969’da Lennon, aracı dönemin Beatles menajeri Allen Klein’a satıyor. Ama otomobilin kültürel yankısı, fiziksel sahipliğinden çok daha uzun ömürlü oluyor.
PEMBE PHANTOM’DAN PHARRELL’A UZANAN YOLCULUK
Bu bağ, yalnızca geçmişin yıldızlarıyla sınırlı kalmıyor elbette. Sir Elton John, Phantom VI ve Phantom V gibi modellerle özdeşleşiyor, onları sahnesinde ve videolarında da kullanıyor. John’un ünlü pembe-beyaz Phantom’u, yıllar sonra Damon Albarn ve Gorillaz’ın “The Pink Phantom” şarkısıyla simgesel bir geri dönüş yaşıyor. Zira John, o zamanlar Blur’le büyük bir çıkış yapan Albarn’ı okuldan almaya bu otomobille gidiyor.
2000’li yıllarda Pharrell Williams, Snoop Dogg, 50 Cent ve Lil Wayne gibi isimler, Rolls-Royce Phantom’un modern yorumlarını kliplerinde, sahnelerinde ve albüm kapaklarında merkezi bir sembol haline getiriyor. 2004 çıkışlı “Drop It Like It’s Hot” videosunda Phantom VII’nin ikonik varlığı, müzikle markanın görsel kodlarını yeniden yazıyor. 50 Cent, “Entourage” dizisinde bir Phantom VII Drophead Coupé ile arz-ı endam ediyor. Lil Wayne’ Carter’ın Tha Carter II’si, kapağında Phantom’ı gösteren birçok albümden biri oluyor. Oasis’in 1997 yılında çıkan üçüncü albümü “Be Here Now”ın kapağında da batık bir Rolls-Royce var. Fakat bu Rolls bir Phantom değil, 1972 model bir Silver Shadow.
Spotlar altında olmayı tercih etmeyen Rolls-Royce kimi zaman müziğin zirvesinde bir ödül gibi taşınıyor, kimi zaman sisteme karşı en güçlü başkaldırı oluyor. Müziğin yollarla, isyanla, arzuyla ve gösterişle olan tüm ilişkilerinde, bir noktada hep onun izi var. Belki de bu yüzden, kimi zaman bir havuza batarak, kimi zaman yıldızlarla süslenmiş bir tavanla sahneye çıkarak hep aynı şeyi fısıldıyor: Gerçek güç, gösterişte değil; iz bırakabilen sessizlikte saklı.
Müzisyenlerin Nefret Ettikleri Albümleri
Ünlüler Hangi Ses Sistemlerini Tercih ediyor?
