Geleceğe Dönüş: Sürdürülebilirlik Üzerine Podcast’ler
Gezegenin geleceğine kulak verin: Sürdürülebilirlik üzerine podcast’lerle hem bilgilenin hem de harekete geçin.
Biyolojik çeşitliliğin yok olmasından iklim krizine kadar ekolojik dönüm noktalarının eşiğinde duran dünyada sürdürülebilirlik arayışı hiç bu kadar hayatî olmamıştı. Taban aktivizminden kurumsal sorumluluğa, rejeneratif tarımdan yeşil teknolojilere kadar, sürdürülebilirlik konusu gitgide daha fazla konuşuluyor ve farklı bakış açılarını kapsıyor. Öte yandan, Türkiye’de çeşitlilik içeren canlı bir podcast kültürü var ve elbette bu kültür iklim krizi ve sürdürülebilirlik konularını da içeriyor. Söz konusu podcastler üniversitelerden bankalara, Hatay’daki sörfçülerden Ankara’daki sosyologlara kadar farklı seslere kulak veriyor ve zamanımızın en önemli hikâyesini anlatıyor: gezegenimizin geleceği.
Saatolog okurları için Türkiye’nin en ilgi çekici sürdürülebilirlik temalı podcast’lerini ele aldık ve her birinin kamu bilincine, kolektif eyleme ve ekolojik hayal gücüne nasıl benzersiz bir katkı sağladığını gördük. Siz de kulaklıklarınızı takın, geleceğe dönüşe hazırlanın.
Sürdürülebilirlik Üzerine Podcast Önerileri
ODTÜ İKLİM, Sürdürülebilir Kalkınma Söyleşileri
ODTÜ 2025 yılının başlarında iddialı bir proje başlattı: ODTÜ İKLİM çatısı altında Sürdürülebilir Kalkınma Söyleşileri Podcast Serisi. Ocak ayından mayıs ayına kadar süren ve 12 bölümden oluşan seri, BM’nin 17 Sürdürülebilir Kalkınma Hedefi’ni titiz akademik araştırmalar ve gerçek hayat uygulamaları ışığında ele alıyor. Her bölümde farklı bir SKA’ya odaklanan seri, yenilenebilir enerjiden sürdürülebilir şehir planlamasına, iklime dirençli bina tasarımından ekonomik büyümeye, su yönetiminden toplumsal cinsiyet eşitliğine, gıda güvenliğinden kaliteli eğitime, ODTÜ’lü akademisyenlerin perspektifinden geniş bir yelpazede bilgi ve deneyim sunuyor.
Serinin her bölümünde farklı bir kalkınma hedefiyle uyumlu ve konuyla ilgili eyleme geçirilebilir içgörüler ve deneyimler dinliyorsunuz. Örneğin, ODTÜ Mimarlık bölümünden Prof. Dr. İpek Gürsel Dino, iklim dirençli kentsel tasarımın gelişen dinamikleri aracılığıyla BM’in sürdürülebilir şehirler ve topluluklar hedefini tartışıyor. Bir başka bölümde İnşaat Mühendisliği bölümünden Doç. Dr. Elif Oğuz, BM’nin erişilebilir ve temiz enerji hedefi bağlamında rüzgâr enerjisini ele alıyor. Bu tartışmada konu teknolojik yeniliklerden açık deniz rüzgâr sistemlerinin lojistik sorunlarına kadar uzanıyor. Deniz bilimci Prof. Dr. Barış Salihoğlu, Türkiye’nin deniz ekosistemlerinin dönüşümünü haritalandırırken, gıda mühendisi Prof. Dr. Mecit Öztop, kıtlık çağında açlık ve gıda güvenliği sorunlarını tartışmaya açıyor. Prof. Dr. Gaye Teksöz’ün kaliteli eğitim çağrısında bulunuyor; Prof. Dr. Fatma Umut Beşpınar ise toplumsal cinsiyet eşitliğinin öneminden bahsediyor. Kısacası, sürdürülebilir kalkınma hedefleri bağlamında çok çeşitli konuları ve görüşleri mercek altına alan seri, görünüşte birbirinden farklı alanları bir araya getirdiği için değerli.
Podcast serisi, küresel kalkınma hedefleri bağlamında teknik bir uzmanın görüşlerini almanın ne kadar değerli olduğunu bize hatırlatıyor. ODTÜ İKLİM sürdürülebilirliğin tek bir disiplin içinde sağlanamayacağını gözler önüne seriyor.
ESMİYOR
Aralık 2020’den bu yana iklim değişikliği ve sürdürülebilirlik çerçevesinde farklı konuları masaya yatıran podcast, Türkiye’de iklim tartışmalarının en kalıcı seslerinden biri haline geldi. Esmiyor, avukat ve girişimci Derin Altan ile girişimci Utku Güven tarafından Podbee Media destekleriyle hazırlanıyor. Bahsi geçen ikili, iklim, politika, psikoloji, aktivizm gibi konular hakkında bilim insanları, iletişimciler ve aktivistlerle sohbetler gerçekleştiriyorlar ve iklim değişikliği konusunda akıllarına takılan sorulara cevap arıyorlar. Altan ve Güven’in “Sesli bir kitap gibi düşünün” dediği ve yaklaşık 30 dakika uzunluktaki podcast bölümleri “İklim değişikliği ile ilgili neler yapabiliriz?”, “Gelecekte yiyeceğiz ne içeceğiz?” gibi soruların peşine düşerken gıdanın geleceği, iklim değişikliği iletişimi, iklim komploları, sonraki nesillere yaşanabilir bir dünya bırakmak üzere ahlak felsefesi, insan hakları ve iklim göçleri, ekonomik etkiler, tarihsel olarak iklim göçlerinin ekonomik ve kültürel etkileri de dahil olmak üzere iklimin dokunduğu her alanı masaya yatırıyor.
Konuk listesinde Türkiye’de iklim dendiği anda akla ilk gelen isimlerle birlikte iklime değen kimi temalar konusunda hayal gücümüzü kışkırtan uzmanlar da var. Serinin ilk bölümünde Ömer Madra, konuya temel bir giriş yapıyor. İklim bilimi uzmanı Levent Kurnaz, “İklim gerçekten değişiyor mu?” sorusuna yanıt veriyor. Başka bir bölümün konuğu Özgür Mumcu ise iklim değişikliğiyle ilgili komplo kültürüne değiniyor. TÜBİTAK Kutup Araştırmaları Enstitüsü Müdürü Doç. Dr. Burcu Özsoy iklimin değiştiğini hangi verilerle anladığımızı açıklıyor. İklim aktivisti Selin Gören iklim krizi ile nasıl tanıştığını, genç iklim hareketine nasıl katıldığını ve diğer kuşaklar ile iklim konusunda nasıl iletişim kurduğunu anlatıyor. Daha yakın zamanda konuk olanlar ise iklim değişikliği konusunda hayal gücümüzü nasıl çalıştırabileceğimizi bize gösteriyor. Ekolojik tasarımcı, yazar ve eğitmen Melih Aşanlı doğal yapı teknikleri, ekolojinin yaşam alanlarımızla ve yaşam alanlarımızın doğaya olan ilişkisi hakkında konuşuyor. Hatay’da sörf okulu açan sörf eğitmeni Deniz Toprak, Hatay denizlerinde doğayla yeniden bağ kuran gençlerin hikâyelerini paylaşıyor. Kız Başına platformunun direktörü Elif Avcı ise kadına yönelik şiddeti masaya yatırıyor. Son bölümünü 6 Ocak 2025’te yayınlayan, Esmiyor, nefes almaya çalışan ama sessiz kalmayı reddeden bir gezegenin nabzını tutan bir podcast olarak hafızalarımıza kazındı bile.
SÜRDÜRÜLEBİLİR YAŞAM OKULU
Gazeteci ve sürdürülebilirlik eğitimcisi Aslı Dede’nin sunuculuğunu üstlendiği Sürdürülebilir Yaşam Okulu podcast’i, sesli bir belgesel dizisi gibi düşünmek mümkün. 2021’deki ilk yayınından bu yana 90 bölüme ulaşan program, Birleşmiş Milletler’in 17 Sürdürülebilirlik Amacı üzerinden “Sürdürülebilirlik ne demek?”, “BM’in belirlediği 17 küresel amaç nedir?”, Devletler, iş dünyası, sivil toplum kuruluşları, yerel yönetimler bu konuda neler yapıyor?” gibi soruların cevaplarını arıyor. Bunu yaparken hikâye anlatımını temel pedagojik yöntem olarak kullanıyor ve konuk ettiği kişiler üzerinden cesaret, başarı/başarısızlık, yenilikçilik ve kişisel dönüşüm hikâyeleri anlatıyor.
Sürdürülebilir Yaşam Okulu’nun imza sorusu “Gezegenimizin kahramanlara ihtiyacı var ve her birimiz kahraman olabiliriz. Peki ama nasıl?” 40-50 dakika süren bölümlerin tonunu bu temel soru belirliyor ve dünyamız için fayda ve fark yaratan cesur insanlar ve projeler Aslı Dede’nin konuğu oluyor, harekete geçmemiz için bize ilham veriyor.
Konuklar arasında kurumsal sürdürülebilirlik liderlerinden STK direktörlerine, girişimcilere, eğitimcilere ve öğrencilere kadar geniş bir yelpaze yer alıyor. Bu sayede her bölüm bir vaka çalışmasına dönüşüyor. Örneğin Watsons Türkiye Ticaret ve Pazarlama Direktörü Cem Demiröz, markaların dürüst sürdürülebilirlik uygulamalarını nasıl benimseyebileceğini tartışıyor. Schneider Electric’ten Cemal Tosun, sürdürülebilirlik hedeflerine ulaşmada davranışsal finansmanın rolünü anlatıyor. Enerji, eğitim, döngüsel ekonomi – hepsi bu podcast’te yerini buluyor. Hacettepe Üniversitesi’nden Prof. Dr. Utku Perktaş, çocuklarda ekolojik okuryazarlığı ele alıyor. Ayşe Aydoğan Gezer, öğretmenlerin, öğrencilerin ve hatta ebeveynlerin okullarda sürdürülebilirlik ilkelerini nasıl uygulayabileceklerini ayrıntılı olarak anlatıyor. Bilgi Üniversitesi’nden Ahmet Aydemir ise değer zincirinde insana yakışır iş yönetiminin zorluklarını tartışıyor. Kısacası podcast, sürdürülebilirliği hem toplumsal hem de bireysel olarak geliştirilebilen bir yaşam tarzı olarak ele alan bir perspektif benimsiyor.
ÇEVRECİ GEEK İLE BU HAFTA
Sabah kahvenizi içerken iklim değişikliğiyle ilgili haftanın önemli haberlerini almaya ne dersiniz? Çevreci Geek Görkem Gömeç’in Temmuz 2020’de başlattığı podcast serisi, çevre haberlerini 6 ila 12 dakika uzunluğunda erişilebilir sesli bültenlere dönüştürüyor ve haftanın sürdürülebilir kalkınma ve çevreye dokunan haber ve etkinlik listesini sizin için derliyor. Kısa formatlı bu podcast serisi, her hafta sürdürülebilir kalkınma konularına, iklim krizi haberlerine ve çevre dostu yaşamla ilgili güncel gelişmelere dair bilgilendirici ve öz bir bülten sunuyor.
Kısacası bu seri, çevresel gelişmeleri hızlıca öğrenmek, sosyal sorumluluk, karbon salınımı, sürdürülebilirlik gibi alanlarda kısa bilgi edinmek ve Türkiye odaklı iklim haberlerini takip etmek için oluşturulmuş. Aynı zamanda eğitici ve çözüm odaklı bir bakış açısı da sunuyor. Görkem Gömeç, çevre dostu yaşama odaklanan haber ve etkinlikler hakkında konuşarak çevreyle ilgili dayanışma ve birliktelik üretmeyi amaçlıyor. Temiz hava hakkı, zehirsiz sofralar, çevreye duyarlı imza kampanyaları, orman yangınları, Avrupa Yeşil Mutabakatı, sorumlu üretim ve tüketim, fosil ve yenilenebilir atıklar, Türkiye’nin enerji yolculuğu gibi haberlerin analizlerini yapıyor. Aynı zamanda Paris İklim Anlaşması, Çin ve Avrupa’nın enerji konusunda attığı adımlar, bankaların fosil yakıt politikalarından COP İklim zirvesine kadar çeşitli güncel konular işleniyor.
SÜRDÜRÜLEBİLİRLİĞİ KONUŞALIM
Yapı Kredi Bankası’nın öncülüğünde gerçekleştirilen podcast Sürdürülebilirliği Konuşalım, Nisan 2021’deki ilk bölümünden bu yana, profesyoneller, öğrenciler, girişimciler ve aileleri hedefleyen dinleyici kitlesini sürekli genişletti, zira tüm dinleyicileri birleştiren tek bir ilke var: Sürdürülebilirlik herkesi ilgilendirir. Halen devam eden seride, tek bir konu hakkında 1 soru ve 1 cevap içeriği sunuyor ya da Yekta Kopan’ın moderatörlüğünde konuk sohbetleri gerçekleştiriliyor. Podcast’in bir diğer kanalı olan Sürdürülebilirlik Sohbetleri, YouTube ve Facebook üzerinden canlı yayınlanan, daha uzun formatlı, konuklu bir sohbet serisi.
Eğitici içerikleriyle hem sürdürülebilirlik bilincini artırmayı hem de somut eylemlere yönlendirmeyi amaçlayan podcast, kısa günlük ipuçlarıyla birlikte uzun sohbetlerle farklı formatlarda ulaşılabilirlik sunuyor. Yayınlanan içerikler ise genellikle çeşitli temalara ayrılmış. Örneğin “İş yerinde karbon ayak izi nasıl azaltılabilir?”, “İş yerinde su tasarrufu nasıl sağlanır?” sorularına ve döngüsel ekonomi, biyoçeşitlilik, sosyal girişimcilik gibi pek çok farklı konuya değiniyor. Son bölümlerde önemli konular ele alınıyor. Örneğin Prof. Dr. Cengiz Türe, gezegenin doygunluk sınırlarını aşmadan nasıl tüketebileceğimizi tartışıyor. Doç. Dr. Burçin Yenisey Kaynaş, yangın sonrası orman ekosisteminin nasıl iyileştirileceğini, canlıların nasıl korunabileceğini ve doğaya nasıl ikinci bir şans verilebileceğini ele alıyor.
Okul öncesi eğitim uzmanı Derya Şirin, küçük çocuklar için sürdürülebilirlik eğitimini araştırırken, Prof. Dr. Gökşen Çapar su ayak izi ölçümleri ve yönetimini açıklıyor. Yapı Kredi’nin girişimi, özel kurumların kapsayıcı ve etkili sürdürülebilirlik eğitimini nasıl oluşturabileceğine dair bir model oluşturuyor ve bilim ve vatandaşlar, şirketler ve topluluklar arasında köprüler kuruyor.
YERYÜZÜ TANIĞI
Apaçık Radyo tarafından yayınlanan Yeryüzü Tanığı, Bir Yeryüzü Güncesi alt başlığıyla çevre, doğa, ekosistemler ve insanların doğa ile ilişkisini konu edinen bir podcast serisi. Yücel Sönmez, Güven Eken ve Dicle Tuba Kılıç’ın hazırlayıp sunduğu podcast, doğayla ilgili haberler, hikâyeler, gözlemler, çevresel olaylar ve insan-ekosistem etkileşimi konularına odaklanıyor ve daha enformel bir sohbet formatıyla yayın yapıyor.
“Yeryüzü Tanığı, yeryüzünde yaşamını sürdüren canlıların insan eliyle değişen ya da yok olan hayatlarına tanıklık ediyor” tanıtım cümlesiyle yola çıkan podcast çevre sorunlarına duyarlılık uyandırmayı ve kamuoyuna farkındalık yaratmayı amaçlıyor. Ortalama 25-30 dakika süren bölümlerde gündemde olan yasa tasarılarını, basın açıklamalarını, protestoları tartışıyorlar ve köylerde ve şehirlerdeki tüm insanları ilgilendiren meseleleri konuşuyorlar.
Küresel Su Krizine Yerli Çözüm: Grüngard
