Adını kıvrılarak akan nehirlerden alan nehir söyleşi kitapları, son yıllarda epey popüler hale geldi. Türkiye’de yazılmış ilgi çekici nehir söyleşi örneklerine birlikte bakalım.
Son yıllarda, biyografi ve otobiyografi okurlarının yöneldiği bir tür var: Nehir söyleşi kitapları. Gazetelerde, dergilerde röportaj okumayı seviyorsanız, nehir söyleşilerin tam size göre olduğunu söyleyebilirim. Peki, nehir söyleşi nedir? En basit anlamıyla röportajın uzun versiyonu diyebiliriz. Kısaca, bir kişinin yaşamını, tanıklıklarını, fikirlerini ve eserlerini derinlemesine ele alan, genellikle kitap hacmine ulaşan uzun soluklu röportaj türüdür. Adını, bir nehir gibi kaynaktan doğup kıvrıla kıvrıla akmasına ve geniş bir zaman dilimine yayılmasına borçludur. Akıp giden bir anlatıdır. Tıpkı bir nehrin kollarla beslenmesi gibi, ana hikâye anlatılırken araya giren anılar, anekdotlar ve yan hikayeler anlatıyı zenginleştirir. Okuyucu, kişinin hayat hikayesi içinde bir yolculuğa çıkar.
Son yıllarda nehir söyleşilerin popülerleşmesini, okurlara otobiyografi ve biyografilere göre daha fazla okuma hazzı yaşatmasına bağlıyorum. Söyleşiyi yapan kişi dersini çalışmışsa, bir dedektif gibi “sondaj” yapıyor ve kişinin biyografisini zaten önümüze açıyor; bizim önümüze açtığı yetmiyormuş gibi röportaj kişisinin de önüne açıyor. Röportajı veren kişi orada kendi çocukluğu, eserleri, tanıklıkları ve hayatının pek çok dönüm noktasını tekrar hatırlarken, biz de aslında bildiğimizi sandığımız bazı olayların iç yüzünü ve röportaj kişisinin iç dünyasını öğreniyoruz. Söz konusu diyalog formatı, konuşma dilinin doğallığını, o anki duraksamaları, heyecanları ve şakaları içinde barındırıyor, dolayısıyla okurken o kişinin sesini duyuyormuş gibi hissediyoruz. Türkiye’de özellikle İş Bankası Kültür Yayınları’nın Nehir Söyleşi dizisiyle yaygınlaşan bu kitapların özellikle kıyıda köşede kalmış birkaç güzel örneğini sizinle paylaşmak istiyorum.
“Keşke”siz Bir Kadın: Arzu Okay
Yazar Türey Köse’nin, bir zamanlar Yeşilçam’daki “seks filmleri” furyasıyla sinema tarihine adını yazdırmış oyuncu Arzu Okay’la yaptığı nehir söyleşi kitabı, İletişim Yayınları’ndan yayınlandı. Okay, çocukluk, sinema anıları, soyunduğu dönem, kısa süren şarkıcılığı ve iş kadınlığı gibi hayatın farklı dönemlerine dair soruları yanıtlıyor ve geçmişiyle dürüstçe hesaplaşıyor. Çok genç yaşta evden ayrılması, Bilge Olgaç’la arkadaşlığı ve Cihangir’de bir ev tutması, hayatının aşkı Beşiktaş oyuncusu Yusuf Tunaoğlu, İbrahim Tatlıses’le çıktığı turne ve nice yaşadığı olayı doğrudan Okay’ın ağzından dinleyebiliyorsunuz.
