Dataları Sanat Galerisi’ne Taşıyan Bir Sanatçı: Refik Anadol

Anadol, insan hafızasını, müze arşivlerini, doğa görüntülerini ve daha pek çok şeyi datalar ve teknolojik olanakları kullanarak sanat eserlerini oluşturuyor. Bizler de, sanatçının birkaç sergisini sanatseverler için derledik.

Eriyen Hatıralar

Elbette sanatçının teknolojiyle ilişkili tek sergisi “Makine Hatırları: Uzay” değil. Üç sene önce yine PİLEVNELİ Dolapdere’de sergilenen ve sanatçının ikinci kişisel sergisi olan “Eriyen Hatıralar” da benzer bir sanat anlayışıyla hazırlanmış. Anadol, bu sergisinde ileri teknolojinin imkânlarını kullanarak anıları etkileyici görsellere dönüştürüyor.  Sanatçı, Kaliforniya Üniversitesi’nin nöroloji laboratuarında, insan beyni ile zaman arasındaki süreçleri ölçümleyen bir veri sensörü makinesi aracılığıyla toplanan verileri algoritmalara dönüştürmüş. Sonuç olarak da insanoğlunun anıları, üç boyutlu heykel ve tuvaller, dev boyutlarda LED ekran, projeksiyon eşliğinde sanatseverlerle buluşturulmuş. Başkalarının anılarına bu kadar yakından şahit olduğumuz bu sergiyi yazarken Orhan Veli’nin “Dokunabilir misiniz/ gözyaşlarıma, ellerinizle?” dizesi düşüyor aklıma. Öyle ki artık sevdiklerimizin hüznüne ya da gözyaşlarına dokunmayı değil, belleklerine ve anılarına da ellerimizle dokunabilme ihtimalini tecrübe ediyoruz.  

Kuantum Hatıraları

Geçtiğimiz sene, dünyanın en çok ziyaret edilen sanat galerilerinden biri olan National Gallery of Victoria’da sergilenen “Kuantum Hatıraları”, sanatçının yine insanlığı ve teknolojiyi bir araya getirdiği bir sanat çalışması olmuş. Anadol, bu sergisinde yapay zekâ aracılığıyla yaklaşık 200 milyon doğa ve manzara görüntüsünü işleyerek paralel bir dünyanın olasılığını keşfetmek için araştırma verileri ve algoritmaları kullanmış.

Arşiv Rüyası

“Arşiv Rüyası”, Anadol’un 2017’de Salt Galata’da sanatseverlerle buluşan çalışması. Anadol, SALT Araştırma arşiv koleksiyonlarındaki 1.700.000’i aşkın belgenin her birini, özelliklerine göre makine zekâsıyla sınıflayan algoritmalarla bir medya enstalasyonunda görselleştirmiş. Böylece bu zengin belge birikimini, izleyicinin tümüyle çevrelendiği bir mekânda çeşitli açılardan inceleme, değerlendirme ve yorumlama imkânı sunulmuş. Bu yeni mekânsal deneyim Google Artists ve Machine Intelligence programı kapsamında üretilmiş. Çok geniş bir sanat arşivi, daha önce hiç deneyimlenmemiş bir halde sanatseverlerle buluşturulmuş.

Sanıyoruz ki John Constable, yüzyılı aşkın bir süre önce “Resim, hissin bir diğer anlamıdır” derken bu sanat dalının hislere ve anılara bu kadar yakın olacağını düşünmesi imkânsızdı. Şimdiyse bizler, teknolojinin bizi ve Refik Anadol’un sanat eserlerini daha nerelere götüreceğini sınırsız bir düş gücüyle bekliyoruz.