Hayat Bir Rüyadır: “Vortex”

“Beyni kalplerinden önce çürüyecek herkese…”

Gaspar Noé’nun Paris’te yaşayan yaşlı bir çiftin hikâyesini anlattığı “Vortex”, çiftin balkonda şarap içtikleri sahneyle açıyor. Ardından birlikte uyudukları sırada çiftin yataklarına odaklanan kamera, yatağın başucundan itibaren yavaş yavaş siyah bir bariyer ile ekranı ikiye bölüyor. Böylece demans hastası anne (Françoise Lebrun) ile iki sene önce kalp krizi geçirse de eşine göre daha sağlıklı olan babayı (Dairo Argento) film boyunca bölünmüş bir ekranın ayrı karelerinde izliyoruz. Demanstan dolayı annenin bilincini yitirdiği vakitlerde, çift arasında ortaya çıkan anlaşmazlıkların keskinliği ikiye bölünmüş ekranla pekiştiriliyor. Bölünmüş ekran tekniği yalnız çift arasında ayrı düşmeyi değil, oğlun anne ve babasının yaşlılığı karşısında düştüğü çaresizliği de aynı keskin çizgiyle taşıyor ekrana.

Dario’nun canlandırdığı baba karakterini filmler ve rüyalarla ilgili bir kitap hazırlarken görüyoruz, baba bir yandan da demans hastası eşinin unutkanlığı ve bilincinin gidip gelmesiyle baş etmeye çalışıyor. Noé, biri demans hastası yaşlı bir çiftin hikâyesini yalın bir anlatıyla getiriyor ekrana. Film, her ne kadar şarap kadehlerinin tokuşturulduğu lirik bir sahneyle açılsa da devamında birbirine sevgiyle bağlı bir çiftin yaşlılığını değil, bir ömrü birlikte geçiren iki insanın birbirine yabancılaşmasını izliyoruz.

İkiye bölünmüş ekran yalnız çifti değil, oğullarını ve torunları Kiki’yi de alıyor kadrajına. Aslında hepimizin bildiği bir hikâyeyi izliyoruz: Anne ve babasının yaşlılığının getirdiği sorunlarla baş etmeye çalışan erişkin bir evlat. Alex Lutz’un canlandırdığı Stéphane’ın uyuşturucu bağımlılığı ve eski bir psikiyatr olan anneyle birlikte ailenin aslında yıllardan beri çeşitli hallerde ilaçlarla olan yakın ilişkisi, demansın getirdiği unutkanlığın yanı sıra filmde bilincin bulanıklaştığı sahnelerin kapısını aralıyor.

Noé’nun “Beyni kalplerinden önce çürüyecek herkese” ithaf ederek açılışını yaptığı “Vortex”; yaşlılık, ölüm ve rüya kavramlarını, yönetmenin alışkın olduğumuz tarzının aksine çok çarpıcı olmayan yalın bir akışla işliyor. Hiçbir şeyin birdenbire olmadığı, usul usul bir akışta ilerleyen “Vortex”, görüp görebileceğimizin her şeyin en nihayetinde bir rüyadan mı ibaret olduğunu sorguluyor.