Karanlık, Tutkulu ve Cesur: Modern İran Dizilerinden 8 Öneri
Son yıllarda İran dizileri, cesur anlatıları ve derinlikli karakterleriyle yalnızca kendi coğrafyasının değil, dünya televizyonunun da en dikkat çekici yapımları arasında yer alıyor. İşte mutlaka izlemeniz gereken İran dizileri…
Uzun yıllar boyunca İran denince akla daha çok sineması gelse de, son dönemde ülkenin televizyon ve dijital platform dizileri de en az filmleri kadar güçlü bir anlatı dili kurmayı başardı. Bekleyen, vazgeçmeyen, kendi kaderini yeniden yazmaya çalışan kadınlar; ezilen, üzülen, gelecekten beklentileri olmayan çocuklar; hayatın yükü altında ezilmiş erkekler… Hepsi İran dizilerinde hikâyeleriyle bir toplumun suskunluklarını, kırılganlıklarını ve hayatta kalma biçimlerini anlatıyor. Her ne kadar özellikle dizi takip ettiğimizde daha çok Batı’nın steril dünyasını izlemeye alışkın olsak da, İran dizilerinde anlatılan kaygılar tanıdık: Aile baskısı, yarım kalan hayaller, ekonomik kaygılar, sınıf çatışmaları, fedakârlık ve hayatta kalma mücadelesi… Tabii bu yapımlar, gerçekleri izlemek için ne kadar istekli olduğunuza bağlı. İşte modern İran dizileri dünyasından seçtiğimiz en iyi diziler…
Mutlaka İzlemeniz Gereken İran Dizileri
The Frog / Ghoorbāgheh (2020)
IMDb: 8.1
İran dizileri evreninin kilometre taşı olarak görülen “The Frog”, ödüllü yönetmen Houman Seyyedi’nin ilk uzun soluklu yapımı, çarpıcı bir suç ve gizem dizisi. Uzun bir zamana yayılan mahkeme sürecinin ardından 2020 yılında izleyiciyle buluşan dizi, kendini dünyaya ait hissetmeyen, sürekli sıkışmışlık ve tekrar hissi yaşayan Ramin’in iç dünyasını konu ediniyor.
Ramin ve iki arkadaşı Farid ile Javad’ın yaralı bir polisten çaldıkları silahla, Ramin’in geçmişinden gelen gizemli ve artık zengin bir figür olan Noori’yi soymaya kalkışmaları, onları geri dönüşü olmayan bir yolun içine sürüklüyor. Ancak bu basit bir suç hikâyesi değil. Noori’nin varlığı, gerçek ile halüsinasyon, kader ile seçim arasındaki çizgiyi giderek belirsizleştiriyor. Dizide özellikle Navid Mohammadzadeh’in unutulmaz performansıyla hayat verdiği Noori karakterinin altını çizelim. Çünkü aslında bu karakter “The Frog”un karanlık ana fikrinin merkezinde yer alıyor. Suç ve gerilim türleri kadar yabancılaşma, güç, kimlik ve kader gibi temaları seviyorsanız, biraz da dizi izlerken diken üzerinde hissetmekten hoşlanıyorsanız, bu cesur yapımı izlemenizi öneriyoruz.
The Savage / Vahshi (2025)
IMDb: 8.8
Hooman Seydi’nin bir diğer çok sevilen dizisi de 2025 yapımı “The Savage”. “Bunlar bir grup haydut mu yoksa işçi mi?” sorusunu dizinin resmi sitesinde slogan olarak kullanan dizi gerçek bir olaydan esinlenerek çekilmiş. Sloganın anlamı da şu, aslında iyi sandığımız her karakter kötü de olabilir.
Başrollerde İran sinemasının öne çıkan isimlerinden Javad Ezzati ve Negar Javaherian gibi İran’ın önemli oyuncularının yer aldığı dizi aynı zamanda her iki oyuncunun da Seydi ile yıllar sonra yeniden bir araya geldiği yeni bir işbirliği. Karanlık görsel bir dil ile sosyal gerçekçilikle gerilimi birleştiren ana fikirler ve gri alanlarda yaşayan karakterler gibi ters köşe dizileri severler için beklentileri yüksek oranda karşılayacak olan “The Savage” iki sezondan oluşuyor. Dizinin 9 Şubat’ta yayınlanan dokuzuncu bölümünün de IMDb kullanıcıları tarafından 9.0 gibi bir puan aldığını da not düşelim.
Once Upon A Time in Iran / Khatoon (2021)
IMDb: 7.6
Gelelim listemizdeki en sevilen yapımlardan biri olan “Once Upon A Time in Iran”a. Dizi, II. Dünya Savaşı yıllarında, tarafsızlığını ilan etmesine rağmen fiilen Sovyetler ve İngilizler tarafından işgal edilen İran’da geçiyor. Kostümler, karakterler ve hikâye dönemin ruhunu olduğu gibi yansıtıyor. Prodüktör, yönetmen ve oyuncu Tina Pakravan imzası taşıyan dizi, ülkenin en zorlu dönemlerinden birini bir aşk hikâyesi üzerinden anlatıyor.
Hikâyenin merkezinde, Bahtiyari kökenli güçlü ve dirençli bir kadın olan Hatun var. Rıza Şah döneminde görev yapan bir subay olan eşi Şirzad’la evli olan Hatun’un hayatı, siyasi baskılar ve zorunlu ayrılıklar nedeniyle geri dönülmez bir şekilde değişiyor. Tutuklamalar, sürgünler ve ideolojik çatışmalar arasında Hatun, sürgündeki babasını bulmak için Tahran’a doğru tehlikeli bir yolculuğa çıkıyor. Bu yolculuk sırasında karşısına çıkan Rıza Fakhar ise, yalnızca kaderini değil, kalbini de yeniden şekillendiriyor. Bir kadının hem kendi kaderine hem de İran gibi zorlu koşulların hiç bitmediği bir ülkede verdiği mücadele, hiç şüphesiz diziyi benzerlerinden çok farklı bir yere koyuyor.
Shahrzad (2015)
IMDb: 8.0
Şöhreti İran sınırlarını da aşan ve çok geniş bir izleyici kitlesine ulaşan dizilerden biri de 2015 yapımı “Shahrzad”. Hasan Fathi’nin yönettiği ve Naghmeh Samini ile birlikte kaleme aldığı dizi, 1953 yılında ABD ve Birleşik Krallık tarafından Musaddık hükümetini devirmek için yapılan, Ajax Operasyonu olarak da bilinen darbe yıllarında geçiyor.
Bireysel kaderler ve siyasi güç arasındaki dengeleri ele alan bu nitelikli dizinin merkezinde, tıp öğrencisi Şahrzad ile edebiyat tutkunu Farhad’ın yarım kalan aşkı var. Evlilik planları kurdukları bir dönemde Farhad’ın siyasi nedenlerle tutuklanıp idamla karşı karşıya kalması, Şahrzad’ı geri dönüşü olmayan bir kararın eşiğine getirir. Sevdiği adamın hayatını kurtarmak için dönemin güçlü figürlerinden Bozorg Ağa’dan yardım isteyen Şahrzad, bunun karşılığında onun yeğeni Ghobad ile evlenmeyi kabul etmek zorunda kalır. Bu evlilik, yalnızca bir fedakârlık değil, aynı zamanda Şahrzad’ın kimliğini, duygularını ve kaderini yeniden şekillendiren bir dönüm noktası olur. “Shahrzad”ı izlerken aşkın ne kadarı fedakârlık, ne kadarı bencillik, işte bu derin sorular arasında kaybolup gideceksiniz.
The Lion Skin / Poost-e Shir (2022)
IMDb: 8.2
İran televizyonunun son dönemdeki en sert ve sarsıcı dramalarından biri de “The Lion Skin”. Jamshid ve Navid Mahmoudi imzası taşıyan bu dizi aslında bir babanın suçluluk, kayıp ve kefaret gibi duygular arasına sıkışıp kalan bir suç anlatısı. Başrolde Hadi Hejazifar’a, Shahab Hosseini, Pantea Bahram ve Mehrdad Sedighian gibi güçlü isimler eşlik ediyor.
Dizinin konusu ise kısaca şöyle: Yıllarını hapiste geçirdikten sonra özgürlüğüne kavuşan Naeem’in tek arzusu, kendisinden uzak büyüyen kızı Sahel’le yeniden bağ kurmaktır. Aralarındaki mesafe henüz kapanmaya başlamışken, birlikte çıktıkları bir yolculuk her şeyi geri dönülmez biçimde değiştirir. Naeem’in bayıldığı bir gecenin ardından Sahel ortadan kaybolur. Bu kayboluş, yalnızca bir kayıp vakası değil, Naeem’in geçmişiyle, hatalarıyla ve onu bu noktaya getiren karanlık gerçeklerle yüzleşmesine neden olan bir kırılma anına dönüşür. Dizide özellikle Hejazifar’ın canlandırdığı Naeem karakterinin izleyicilerden büyük alkış aldığını da belirtmeden geçmeyelim. 2023’te başlayan dizi üç sezon sürdü.
Rebel (2022)
IMDb: 7.3
Başrollerde Ali Shadman, Parsa Pirouzfar, Tannaz Tabatabaei ve Niki Karimi gibi isimlerin yer aldığı “Rebel”, Mehdi Afroozmanesh’in “Salto” romanından uyarlanmış bir dizi. Kısa süre içinde hem eleştirmenler hem de izleyiciler tarafından beğeniyle izlenen yapımlar arasına giren dizinin merkezinde Tahran’ın kenar mahallelerinde büyüyen ve hayatı boyunca resmi olarak var olamayan bir genç olan Javid bulunuyor.
Javid bizim için tanıdık bir karakter aslında. Kimlik kartı yok, sistemin dışında kalmış. Sevdiği kadın Abra ile bir hayat kurmak istiyor. Ama bunun için de geçmişini kanıtlamak zorunda. Ölen bir adamın oğlu olduğunu resmen kanıtlaması lazım. Ancak ailesi onu reddetmiş. Şimdi Javid de aşkına kavuşabilmek için görüşmediği ailesini DNA testine ikna etmek zorunda. Karşısına çıkan engeller yalnızca bürokratik engeller değil üstelik. Sınıf çatışması, güç ilişkileri ve tabii ki kaderin sert gerçekleri de onu bekliyor. Modern İran’ın en etkileyici dramalarından biri olarak görülen “Rebel” kenarda kıyıda kalan hayatlara, bastırılmış öfkelere ve ait olma arzusuna da ışık tutuyor.
At The End of The Night / Dar Enteha-ye Shab (2024)
IMDb: 7.6
Ida Panahandeh’nin yönettiği İran mini dizisi “At the End of the Night”, Almanya’da düzenlenecek 35. Film Festival Cologne’un televizyon kategorisinde ilk 10 yapım arasına girerek uluslararası alanda önemli bir başarıya imza attı. Bir İran dizisinin ilk kez bu prestijli festivalde televizyon seçkisinde yer alması, yapımı modern İran televizyonunun dikkat çeken örneklerinden biri haline getiriyor şüphesiz. Ama bunun öncesi de var. Dizi Series Mania’da En İyi Yönetmen (Panahandeh) ödülünü kazanmış, Valencia Uluslararası Film Festivali’nde ise başrol oyuncuları Parsa Pirouzfar ve Hoda Zeinolabedin performanslarıyla övgü almıştı.
Gelelim dokuz bölümden oluşan yapımın konusuna. Tahran’ın kenar mahallelerinde yaşayan Behnam ve Mahi’nin giderek çözülmeye başlayan evlilikleri dizinin merkezinde yer alıyor. Çiftin ekonomik baskılar, aile içi gerilimler ve toplumsal yükler altında yıpranan ilişkileri, yüksek sesli çatışmalardan çok, gündelik hayatın içindeki sessiz kırılmalar üzerinden anlatılıyor. Yani aslında bu dizideki bazı ayrıntıların ülkemizde de yaşanan evlilik içi çatışmalarla ne kadar doğru orantılı olduğunu gözlemleyebiliyoruz. Modern bir evliliğin duygusal maliyeti ne olur? “At The End of The Night” bu soruyu sade ve çarpıcı bir gerçekçilikle yanıtlıyor diyebiliriz.
Mortal Wound / Zakhm Kari (2021)
IMDb: 7.0
Ve listemizin son sırasında İran televizyonunun son yıllardaki en büyük fenomenlerinden biri haline gelen “Mortal Wound” var. Dört sezondur süren dizi, ülkenin en çok izlenen dijital yapımlarından biri. Mohammad Hossein Mahdavian tarafından yönetilen dizi, William Shakespeare’in Macbeth tragedyasından ve Mahmoud Hosseini Zad’ın Yirmi Siper Yarası adlı kısa romanından uyarlandı.
Hikâye, büyük bir enerji şirketinde yönetici olan Maleki’nin, Norveçli ortaklarla yürütülen kritik bir petrol anlaşmasının merkezine yerleşmesiyle başlıyor. Ancak bu anlaşma, yalnızca ticari bir başarı değil, aynı zamanda güç, ihanet ve hırsın tetiklediği tehlikeli bir sürecin başlangıcı olur. Şirket içindeki dengeler değiştikçe, Maleki kendisini giderek daha karanlık kararların ve geri dönüşü olmayan bir güç mücadelesinin içinde bulur. Hırsın bir insanı nasıl dönüştürdüğünü, güce ulaşmanın çoğu zaman ne kadar ağır bedelleri olabileceğini sert bir anlatımla veren dizi, kara film dinamiklerinden beslenen Neo-Noir türünde.
2026’da Netflix’te Yayınlanacak Yerli Diziler
