🌑--:--TR
Saatolog yazarlarından sevgili Neslihan Kirpikli Yüksel, daha önce “Yemek Tutkunlarının Mutlaka İzlemesi Gereken Filmler” listesine “Tampopo” gibi muhteşem, az bilinen ve doğruyu söylemek gerekirse izlemesi ve yorumlaması çok da kolay olmayan bir filmle başlayarak gerçekten cesur bir açılış yapmış. Liste genel itibarıyla ziyadesiyle başarılı, pek hoşuma gitti. Hatta bana da benzerini yapmak için ilham verdi. Bu listeye bir ekleme yapacak olsam 2007 yapımı “Estômago”yu seçerdim.
Bu yazıda malumunuz odur ki şarapla içli dışlı olan, onu baş role alan fimlere odaklanacağız. O halde “Parliament Pazar Gecesi Sineması”yla sinemaya aşık olmuş yaşıtlarıma selamımı iletiyor ve filmleri sıralamaya başlıyorum.
Bu arada filmlerin hiyerarşik bir sıralamada olduğunu düşünmeyin. Tamamıyla rastlantısal olarak dizildiler veya zihnimdeki kıvrımların yarattığı anlık hislere göre sıralandılar.
Bottle Shock -ki Türkçe çevirisi ziyadesiyle ilginç, “Paris Yargısı”- şarap dünyasının en ikonik filmlerinden bir tanesi. 2008 yapımı Bottle Shock, 1976 yılında Paris’te yapılan “Paris Yargısı (Judgement of Paris)” isimli ünlü şarap tadımını anlatıyor. Yani şarap dünyasında büyük ses getiren gerçek bir olaya dayanıyor.
Film, Kaliforniya’nın müthiş bağ görüntüleri eşliğinde açılışını yapıyor. Ardından en önemli iki karakter olan bağ ve şaraphane sahibi Jim Barrett ve Paris’te bir şarap butiği işleten, şarap eğitmeni Steven Spurrier ile tanışıyoruz. İlerleyen sahnelerde arkadaşı, Spurrier’i dükkanında sattığı şarapların Fransız ağırlıklı olması nedeniyle eleştiriyor. Çünkü dükkanının ismi “Şarap Akademisi”, yani dünyanın dört bir yanından şarapları satması, tanıtması gerekiyor belki de… Konusunu daha fazla anlatmak spoiler’a girer. O nedenle başka bir şey okumayın ve hafif romantizm esintili bu eğlenceli filmi izlenecekler listenize alın.
Halen izlemeyen var mı? Mükemmel bir şarap filmi olmasının yanı sıra benim gibi yol filmi hastaları için de biçilmiş kaftan. Bu film bayağı meşhur olduğu için uzun uzadıya konuşmaya lüzum yok. Yine de konusundan bahsedeyim.
Birbirine benzemeyen iki karakterin, Miles (Paul Giamatti Beyciğimiz) ve Jack’in şarap tatmak için çıktıkları uzun yolu ve yol boyunca yaşadıkları değişimleri gayet eğlenceli bir dille anlatan Sideways’in önemli bir özelliği daha var: Bu filmden sonra Pinot Noir satışları yükselirken, Merlot’nun popülerliği bayağı geriledi.
Romantik komedi türündeki “A Good Year”, Ridley Scott’tan 2006 yapımı, sımsıcak bir şarap filmi. Bu film, gerçekten de şarap temalı filmler arasında en sevdiklerimden biri. Ara ara aklıma düşer, mutlaka açar tekrar izlerim. Filmimiz, konusunu Peter Mayle isimli yazarın 2004 yılında yayımladığı aynı isimli kitabından alıyor. Ayrıca filmdeki şato gerçek, Château La Canorgue isimli üreticinin yerleşkesi. Hatta film için araştırma yaparken fark ettim ki La Canorgue, sadece filmin nerede çekildiğini merak ederek gelen ziyaretçileri artık kabul etmiyormuş. Kibarca, “burası işleyen bir şaraphane, durmadan gelen turistlerden yıldık” demişler.
Max Skinner (Russell Crowe), Londra’da ikamet eden bir finans dehası ve kaliteli bir hayat sürmektedir. Filmin başında Max’in bu hayatına tanık oluruz. Sonrasında Max, çocukluk hayatında ve anılarında önemli bir yeri olan, Fransa’da yaşayan amcası Henry’nin ölüm haberini alır. Amcasının tek varisi olan Max, miras işleriyle ilgilenmek için Fransa’ya uçar. Amacı, amcasının buradaki malını mülkünü hızlıca satarak, evine, Londra’ya dönmektir.
Max’in, Fransa’ya, şatonun bulunduğu Provence bölgesine gittikten sonra hayatı değişmeye başlar. Çocukluğunun geçtiği yere geldiği için anıları canlanır. Bu hepimizin başına gelmiş veya gelebilecek bir “tetiklenme” anıdır. Anılar, insanı geçmişe ve farklı bir gerçekliğe çekerler. (Bkz. Nuovo Cinema Paradiso)
Araya bir Anthony Quinn filmi olan The Secret of Santa Vittoria’yı almayalım mı? 1969 yapımı bu klasikte II. Dünya Savaşı’nın sonlarına doğru İtalya’nın şaraplarıyla ünlü Santa Vittoria kasabası ahalisinin Nazilerle olan mücadelesi anlatılıyor. Ancak bu mücadele bildiğimiz mücadelelerden değil. Kasaba halkı ürettikleri bir milyon şişe kaliteli şarabı, geri çekilmekte olan Nazilerden saklamaya çalışıyorlar. Eğlenceli ve mizahi dille anlatılan bu direniş hikayesi kesinlikle mutluluk veriyor!
Çekimleri tamamen İtalya’da, Lazio bölgesindeki Roma’ya bağlı Anticoli Corrado’da yapılan filmin oyuncu kadrosunun büyük bir kısmını amatör İtalyan oyuncular oluştururken, Anthony Quinn döktürüyor. Bu müthiş aktörden hareketle Zorba the Greek’e ve bu filmi pek seven Obur’umuz, sevgili Levon Bağış’a selam etmeden geçmeyeyim.
Keanu Reeves’i ve onun sürüklediği şarapla bezeli bu naif aşk hikayesini sevmemek mümkün değil. Paul Sutton (Keanu Reeves) evlendikten sonra II. Dünya Savaşı’na katılan bir askerdir. Eşine dört yıl boyunca mektup yazmış ama eşi bu mektupları bir süre sonra okumadan biriktirmeye başlamıştır. Paul eve döndüğü gün limanda eşini göremez, eve gittiğinde ise eşinin mektupları okumadığını anlar ve yıkılır. Bu hayal kırıklığına rağmen eşinin ayarladığı çikolata satıcısı (!) işine başlamayı kabul eder. Ertesi sabah çikolata çantasını alıp trene biner ve satış yapmak üzere yola çıkar. Aslında bu, evinden duygusal olarak da ayrıldığı andır.
Tren yolculuğunda Victoria adlı genç bir hanımefendiyi iki serserinin rahatsız ettiğini gören Paul onu kurtarır ve tanışmış olurlar. Kader ise ağlarını örmektedir. Aslında Victoria, otoriter bir şarapçının kızıdır ve babasını kandırmak için Paul’ün yardımını ister. Bu kısımdan sonra tema tamamıyla şarap tarafına kayar ve gerçekten özel görüntüler izleyiciyi karşılar.
Araya çıtır çerezlik bi’ Netflix filmini, Uncorked’ı sıkıştıralım. Filmimizin ana kahramanı Elijah’ın babası Louis, çocukluğundan beri canla başla çalışmış, ailenin BBQ yani barbekü restoranının işletilmesi için varını yoğunu ortaya koymuştur. Oğlu Elijah’ın kendinden el almasını ve aile işini devam ettirmesini hayal etmektedir. Doğruyu söylemek gerekirse bu nedenle oğluna baskı yapmaktadır. Ancak ikilinin arasında tatlı bir baba-oğul ilişkisi de vardır.
Hayatını babasının hayalleri doğrultusunda yaşamak istemeyen Elijah isyan eder. Babasına şarap uzmanı olmak istediğini söyleyen Elijah, kendini tamamıyla şaraba adar. Babası bu fikre karşı çıksa bile hevesini alması için Elijah’ı engellemez. Neticede Elijah’ı zor bir karar beklemektedir… Gerçek manada bir şarap uzmanı olmak için sıkı çalışmanın önemine başarılı şekilde vurgu yapılan 10 üzerinden 6’lık bu film, “meraklısı” için.
“Şarap Müzayedelerinin İlginç Dünyası” yazımda bu filme/belgesele değinmiş ve şarap dünyasındaki en büyük dolandırıcılığa imza atan Rudy Kurniawan ismindeki Endonezyalı gencin hikayesini anlattığından bahsetmiştim. Gerçekten de bu öylesine büyük bir dolandırıcılıktı ki kendi adına bir belgeseli hak ediyordu.
Bu dolandırcılığın detayını bilmeyenler yazının gerisini okumasın, önce açıp belgeseli izlesin. Çünkü buradan sonrası spoiler’a giriyor. Rudy Kurniawan’ın olayı çok iyi bir damak tadına sahip olması. Eski rekolteli, dünyanın en pahalı ve özel şaraplarını tadıyor, tatmakla kalmıyor, bu şarapların tadını hafızasına kazıyor. Bunları yaparken bir yandan da şarap sosyetesiyle arkadaşlık kuruyor, çevresini genişletiyor. Ve sonrasında yavaş yavaş insanları dolandırmaya başlıyor. Dünyanın en pahalı şaraplarının boş şişelerini biriktiriyor, onlara özel sahte etiketler üretiyor, içlerini de “gerçek” şaraplara benzer ama kendi yaptığı kupajlarla dolduruyor. Böylelikle ürettiği sahte şarapları çok ama çok yüksek fiyatlara müzayedelerde veya doğrudan özel kav sahiplerine satıyor.
Sour Grapes yalnızca dolandırıcılığı değil, böyle bir dolandırıcılığın nasıl yapılabildiğini, şarap ukalalığının yeri geldiğinde insanı nasıl da gülünç duruma düşürebileceğini gösteriyor.
Bu belgesele ulaşmanız biraz zor olabilir ama hikayesi ziyadesiyle ilginç! Güney Afrika’da yaşayan dört Zimbabveli göçmenin şarap garsonu (Sommelier) olma yolunda attıkları adımları ve sonrasında takım olarak Fransa’da düzenlenen “Dünya Kör Şarap Tadım Şampiyonası”na katılmalarının hikayesini anlatıyor. Göçmen oldukları için zor şartlarda yaşayan, evlerini bırakmak zorunda kalan bu insanların hayatları hiç de kolay değil.
Ancak bu yapım sayesinde şarabın onlara nasıl umut aşıladığını, onları birbirine kenetleyerek bambaşka dünyaların kapılarını açtığını görüyorsunuz. Aslında bu belgeselde her ne kadar şarap başrolde gibi görünse de başrolde olan kendini bir şeylere adayan insanların hayatlarında yaşadığı değişimler. Gerçekten tatlı bir belgesel ve özel bir iş. Hani insanlara kendini iyi hissettiren filmler vardır ve onlara “Comfort Movie” denir ya, bu da insana kendini iyi hissettiren belgesellerden. “Comfort Documantery” demek hayli mümkün.
Bu arada benzer bir hikayeyi “viski” ana teması üzerinden anlatan şahane Ken Loach filmi, 2012 yapımı “The Angels’ Share”i anmadan yapamam. Orada da çeşitli suçlardan hüküm giymiş ve kamu hizmetiyle cezalandırılan dört kişinin viskiye ilgi duymalarıyla başlayan dönüşüm hikayesi anlatılıyordu.
Bu bir yol filmi değil de yer filmi. Bir ailenin kendi içindeki çatışmalarını şarap ana teması üzerinden anlatıyor. Bu arada boş yere “yer” filmi demedim. Filmin özgün Fransızca ismi “Ce qui nous lie”, “Bizi Ne Bağlar?”nolarak Türkçeleştirilebilecekken, filme İngilizce olarak “Back to Burgundy” yani “Burgonya’ya Dönüş” dendiğini görüyoruz. İşte o dediğim yerin karşılığı, dünyanın en pahalı şaraplarının üretildiği, Pinot Noir’ın en özel örneklerinin ortaya çıktığı Fransa’nın Burgonya bölgesi.
Yıllardır yurtdışında bulunan Jean, aslen babasından kaçsa da onun hastalık haberini alır almaz büyüdüğü topraklara, Burgonya’daki şaraphanelerine geri döner. Dile kolay, Jean uzun yıllardır ne eve uğramış ne de haber göndermiştir. Kız kardeşi Juliette ve en küçükleri Jeremie, ona kızsa da neticede beraber büyüyen üçlü birbirlerine sımsıkı sarılırlar.
Şahsen filmi çok beğendim. IMDb notu 6,8 olsa bile şarabı azıcık da olsa seven biri için bu filmin notu 7,5 üzeridir. Şahsen “8” veririm. Aile içi ilişkileri klişelere kaçmadan, samimi bir dille işliyor. Bir de bunu yaparken mevsim döngülerini, zaman geçtikçe şaraplık üzümü veren asmanın ne gibi değişimler geçirdiğini, şarap yapmanın inceliklerini, ona ruhunu üfleyenlerin ne gibi kararlar verdiklerini şahane bir dille anlatıyor. Daha ne olsun! Kaçmaz.
Gerçekten ilginç bir film. Danimarka yapımı ama ağırlıklı olarak Buenos Aires’te, Arjantin’de geçiyor. Hatta Oscar’da “en iyi yabancı film” dalında yarışsın diye göndermişler. Superclásico, “El Clásico” gibi, bizdeki “derbiler” gibi, Buenos Aires çıkışlı, Arjantin’in en ünlü takımları Boca Juniors ve River Plate arasında oynanan maçları anlatmak için kullanılan bir terim.
Filmimize gelirsek; Anna, eşi Christian ve oğlu Oscar’ı terk ederek sevgilisi yıldız futbolcu Juan Diaz’ın yanına, Buenos Aires’e yerleşmiş ve sevgilisinin menajerliğini üstlenmiştir. Bu durum bir şarap butiği işleten Christian’ı adeta yıkmıştır. Terk edildikten sonra butiğindeki şarapları bir bir içen, teselliyi şarapta bulan Christian, imzalaması için eline geçen boşanma belgelerini görünce işin rengi değişir. Oğlu Oscar’ı yanına alan başrol oyuncumuz evliliğini kurtarmak için Buenos Aires’in yolunu tutar.
Buradan sonra sıcak insanlara sahip Güney Amerika’nın kültürüyle kuzey ülke insanlarının soğuk yaklaşımları arasındaki zıtlık komedinin ana unsuru olurken, her gün şarap içmeye devam eden Christian Malbec hakkında ileri geri yorumlar yapmaktan, komşu Şili’nin şaraplarına sataşmaktan geri durmaz.
Aramızda Mads Mikkelsen hayranı olmayan kalmamıştır değil mi? Buradaki performansı da -yanındaki ekiple beraber- harika! Druk doğrudan şarapla ilgili bir film değil. Ama hayata başka bir pencereden bakmakla ilgili.
“Körkütük” olarak dilimize hayli başarıyla çevrilen film, belirli seviyede tüketilen alkolün hayat standartlarını yükselteceğine dair bir araştırmaya rastlayan arkadaşların bunu ciddiye almasıyla başlıyor. Hayatlarından memnun olmayan, tek düze yaşamlar süren ve travmalarını aşmak konusunda sorunlar yaşayan lise öğretmeni bu dört arkadaş hep birlikte bu deneyi yapmaya ve sonuçlarını birbiriyle paylaşmaya “Şerefe!” diyerek ant içiyorlar. Artık dörtlü her gün azar azar içki içip, hayatlarını öyle sürdürmeye başlıyor ve olaylar gelişir.
İçkiye doğru bir pencereden bakan, onu ne öven ne de yeren, içkinin yalnızca onu içen kişi özelindeki bireysel etkileri üzerinde duran Druk, yaptırdığı sorgulamalar, başarılı diyalogları ve Mads Mikkelsen’in ikonik “What A Life” dans performansıyla kolay kolay unutamayacağız, çok iyi bir Danimarka yapımı. Mads Mikkelsen’den bahsetmişken bir diğer şaheseri “Jagten” filmini de izleme listenize almanızı öneririm.
